Noc Świętojańska w przedszkolu. Pradawne obrzędy, które wracają do łask…

Noc Świętojańska, obchodzona tradycyjnie wieczorem 23. czerwca (w Wigilię wspomnienia św. Jana) od kilku lat przeżywa swoje odrodzenie. W wielu miastach w ten szczególny wieczór organizowane są ciekawe wydarzenia plenerowe. Wracają także niektóre starodawne obrzędy związane z pogańską Nocą Kupały, która niegdyś była świętowana w najkrótszą noc roku – z 21. na 22. czerwca.  Jak możemy skorzystać z tych tradycji planując zajęcia w przedszkolu?

Tradycja Nocy Świętojańskiej

Tradycja Nocy Świętojańskiej wiąże się z wieloma wyjątkowymi obrzędami. Dla naszych przodków to właśnie ta noc była doskonałą okazją do świętowania miłości i najlepszym czasem na zaręczyny. Noc Świętojańska to święto ognia i wody oraz słońca i księżyca. Obraz, który utkwił nam w pamięci m.in. z utworu Pieśń Świętojańska o Sobótce autorstwa Jana Kochanowskiego doskonale przedstawia sposób świętowania tego wieczoru przed minione pokolenia. Noc Świętojańska kojarzy nam się dziś z puszczaniem wianków na wodzie, poszukiwaniem kwiatu paproci, śpiewami i tańcem wokół ogniska. Jak wyglądały te pradawne zwyczaje i jakie przesłanie niosły?

  • puszczanie wianków na wodzie – misternie splecione kwiaty w połączeniu z niewielką świeczką lub łuczywem wytwarzały naprawdę magiczny klimat. Puszczony przez pannę wianek miał jej przynieść powodzenie i miłość. Według pradawnej wróżby pierwszy mężczyzna, który wyłowił z wody wianek miał zostać jej mężem.
  • kwiat paproci – na temat tego zwyczaju powstały nawet legendy. Znalezienie tego rzadkiego okazu miało przynieść bogactwo. Ten wyjątkowy kwiat obdarzał siłą, mądrością i pomyślność. Podczas leśnych spacerów zbierano także inne zioła, które miały za zadanie zapewnić ochronę przed chorobami i przepędzić złe moce. Następnie umieszczano je w różnych miejscach domu lub wykorzystywano w ziołolecznictwie.
  • skok przez ognisko – ta ryzykowna próba to prawdziwy rytuał dla najbardziej odważnych. Mężczyźni skakali przez ognisko, aby zyskać powodzenie i zapewnić szczęście sobie i swoim najbliższym. Miało to na celu również zaimponowanie dziewczętom biorącym udział we wspólnej zabawie.

Noc Kupały a Noc Świętojańska

Z tradycją Nocy Świętojańskiej powiązane jest starosłowiańskie święto: Noc Kupały. Co ciekawe, obrzędy towarzyszące najkrótszej nocy w roku – wtedy bowiem obchodzono Noc Kupały – są bardzo zbliżone do tradycji Nocy Świętojańskiej. Etnolodzy zgodnie przyznają, że Noc Świętojańska wywodzi się bezpośrednio z Sobótki (innego określenia Nocy Kupały). Uroczystości w Wigilię św. Jana powstały jako odpowiedź Kościoła Katolickiego na pogańskie obrządki – lud był bardzo przywiązany do kultywowania tych tradycji i nie chciał z nich zrezygnować nawet pod groźbą.

Wśród zwyczajów towarzyszących Nocy Kupały znajdziemy elementy, które nie pojawiają się w świętowaniu Nocy Świętojańskiej. To przede wszystkim:

  • wróżby – poznanie przyszłości to odwieczne pragnienie ludzkości. Magiczny klimat najkrótszej nocy w roku doskonale sprzyjał różnego rodzaju przepowiedniom. Wróżono więc z puszczanych na wodzie wianków, ziół czy skakania przez ognisko. Rytuałów o magicznej nocy było więcej – jednym z nich było m.in. tarzanie się w rosie. Dzięki temu miał się poprawić stan zdrowia.

Przedszkolne rytuały: obchodzimy Noc Świętojańską !

Chociaż nocna zabawa z udziałem dzieci czasem jest po prostu niemożliwa, nie trzeba od razu zabierać maluchów na plenerowe wydarzenia związane z Nocą Świętojańską. Jak obchodzić Noc Świętojańską w przedszkolu?

  • nauka wicia wianków – mimo, że to naprawdę trudne zadanie dla niejednego dorosłego, dzieci z pewnością chętnie wezmą udział w tego typu zajęciach. W ten sposób można przybliżyć im starodawne zwyczaje i poznać z symboliką roślin (np. chabry miały zagwarantować, że oczy lubego będą patrzyły tylko w oczy ukochanej);
  • puszczanie wianków na wodzie – jeśli w pobliżu placówki znajduje się rzeka, warto wybrać się tam z ręcznie wykonanymi wiankami. Chłopcy mogą nawet postarać się wyłowić wianki dziewczynek – na pewno wywoła to wiele radości.
  • ognisko – tradycję rozpalania ognia można udoskonalić piekąc w ogniu kiełbaski. Jeśli jest taka możliwość, piknik z ogniskiem w roli głównej można urządzić wieczorem – wtedy mogłyby na nie przyjść dzieci wspólnie z rodzicami. Zachowując ostrożność można nawet zorganizować skoki przez ognisko – oczywiście tylko w przypadku starszych dzieci i tylko wtedy, gdy ogień już przygaśnie.
  • noc w przedszkolu – nocowanie w placówce to coraz częstsza atrakcja dla najmłodszych. Trzeba będzie przygotować miejsca noclegowe dla maluszków. Wspólnej zabawie świętojańskiej mogą towarzyszyć legendy, nauka ludowych śpiewów i tańca czy poznawanie ziół. Do przedszkola można nawet zaprosić słowiańskiego gościa, który opowie dzieciom o lokalnych tradycjach.

Zapoznanie dzieci z ludowymi tradycjami to świetny element przybliżania im kultury wybranego regionu. Przygotowujecie coś specjalnego w związku z Nocą Świętojańską? Czekamy na komentarze!

___

Czy wiesz, że w Finlandii Noc Świętojańska to jedno z najważniejszych świąt w kalendarzu? Tymczasem dooplacenia.pl informuje rodziców o opłatach za żłobki i przedszkola oraz dyskretnie przypomina im o przeterminowanych płatnościach.

Zobacz, dlaczego potrzebujesz dooplacenia.pl w swoim przedszkolu.