Nauczyciel według Janusza Korczaka – sprawdź, którym typem wychowawcy jesteś!

Jak każdy nauczyciel z powołania zapewne swoją przygodę wychowawczą rozpoczęłaś/rozpocząłeś od… ideałów ☺. Twoja wrażliwość na potrzeby dziecka była powodem marzeń, o byciu nieprzeciętnym nauczycielem, który zbuduje właściwą, zdrową relację z podopiecznym. Zapewne przekonałeś się już, że praca wychowawcza pełna jest niespodzianek i niejednokrotnie potrafi wprawić w osłupienie – zwłaszcza wobec sytuacji nieprzeciętnych. Nasze zachowania i reakcje charakteryzują nas jako konkretny typ nauczyciela, co nigdy nie ujdzie uwadze dzieci. Janusz Korczak – wybitny pedagog przełomu XIX i XX wieku wyróżnia kilka rodzajów wychowawców. Sprawdź, którym z nich jesteś!

Wychowawca – apostoł

Jest to nauczyciel pracujący dla idei. Jego funkcjonowanie ściśle związane jest z dzieleniem się z własnego skarbca doświadczeń i rozumienia otaczającego świata. Taki nauczyciel według Korczaka wyposażony jest w rozmaite rady, ostrzeżenia i myśli. Jego pragnieniem jest, by świat dziecięcy pozbawiony był łez i przykrych doświadczeń. Czuje się niczym słońce układu planetarnego ?  Problem jednak tkwi w tym, że zbytnie zaangażowanie emocjonalne powoduje szybkie wypalenie. Budowanie procesu wychowawczego jedynie na dobrych intencjach i poczuciu misji pozbawia rozwagi. Wychowawca ten przypomina miliardera, który bardzo szybko staje się bankrutem. Jeśli czujesz, że brakuje Ci energii, pomysłów, chęci do pracy z dziećmi, choć stosunkowo nie masz dużego stażu pracy… zwolnij. Nie od razu Rzym zbudowano! Daj sobie czas na regenerację… I rozpocznij na nowo, ale z rozwagą. 

Wychowawca – dozorca

Jak sama nazwa wskazuje, wychowawca dozorca raczej charakteryzuje się zdystansowanym doglądaniem podopiecznego, aniżeli wejściem z nim w relację. Posiada własne zasady aranżowania sytuacji wychowawczych – co wolno, czego nie wolno – tak, by zabezpieczyć się przed ewentualnymi konsekwencjami nieprzewidzianych zachowań dzieci. Posługuje się zazwyczaj w rozmowie z podopiecznymi “tonem klasztornym”. Swoim zachowaniem krępuje dziecko i nie buduje poczucia wzajemnego zaufania. Choć wychowawca jest z pozoru życzliwy, motywowane jest to jedynie potrzebą oklasków i triumfu przed innymi. Tego rodzaju nauczyciel według Korczaka to osoba bezbarwna, zniecierpliwiona, nijaka. Rada? Wyjdź ze schematów! Spróbuj poznać dziecko, zrozumieć jego potrzeby, wejść w relację. To na pewno zmniejszy poczucie dystansu wobec Twojej osoby!

Wychowawca – tyran

Podobnie jak dozorca, wychowawca tyran wręcz nie znosi spontanicznych zachowań dzieci. Jego obroną wobec tego typu zdarzeń jest wyolbrzymianie przewinień dziecka. Zazwyczaj tego typu nauczyciel jest przesadnie czuły na punkcie przestrzegania punktualności, porządku i systemu pracy dzieci. Głębszy wgląd w osobowość tego typu wychowawcy ma Korczak stwierdzając:  „Im mizerniejszy poziom duchowy, bezbarwniejsze moralne oblicze, większa troska o własny spokój i wygodę, tym więcej nakazów i zakazów, dyktowanych pozorną troską o dobro dzieci.” (J. Korczak: Wybór pism , Warszawa 1958, t. I, s. 13 )

Jeśli zauważasz u siebie podobne cechy funkcjonowania w szkole czy innej placówce, to może warto sprawdzić, ile razy w ciągu dnia pada z Twoich ust zakazów i nakazów? Jeśli liczba zdecydowanie przewyższa inne Twoje komunikaty do dzieci, postaraj się w przyszłości bardziej to kontrolować ?.

Wychowawca liberalny

Taki nauczyciel według Korczaka za swój cel stawia skokietowanie dziecka. Chce szybko i tanio zdobyć jego zaufanie, bez pracy nawiązać z nim relację. Organizuje w taki sposób swoją pracę wychowawczą, by pozbawiona była problemów między nim a wychowankami. Chce być lubianym nauczycielem i takim, którego dzieci się słuchają, więc aby osiągnąć wymienione rezultaty ucieka się nawet do przyzwalania dzieciom na rzeczy ogólnie niedozwolone. Aby wyrwać się z tego niezdrowego układu pomiędzy Tobą a dziećmi – nie polemizuj. Zasady są zasadami, a wszelkie ustępstwa jedynie pozbawią Cię autorytetu. Im więcej włożysz wysiłku w budowanie zdrowych relacji z dziećmi, tym większy będziesz miał(a) szacunek wśród nich.

Dobry wychowawca

Dobry nauczyciel według Korczaka powinien przede wszystkim posiadać postawę pełną szacunku wobec dziecka i jego potrzeb. Jak sam wielokrotnie pisał w swoich dziełach, dobry nauczyciel to taki, który jest lubiany przez dzieci. Czasem wystarczy, by dobry uśmiech i ciepłe spojrzenie wyciszyły nerwy dziecka, które nosi rozmaity bagaż doświadczeń nie tylko szkolnych, ale także rówieśniczych i rodzinnych. Dobry nauczyciel traktuje poważnie potrzeby dziecka, nie lekceważy ich. Często złe zachowania dzieci nie do końca są ich winą, a jedynie rezultatem różnych trudności, z którymi dziecko się zmaga. Nauczyciel według Korczaka powinien mądrze okazać wsparcie dziecku w jego działaniach, nie wyręczając go.

Nauczyciel według Korczaka – jaki powinien być?

Odpowiednie podejście do dziecka według Korczaka tkwi we właściwym rozumieniu, kim jest dziecko. W jego definicji jest to mały dorosły, w którym pojawiają się te same emocje, co w osobie dojrzałej. Problem tkwi jednak w tym, że zachowania dziecięce tj. płacz, uderzenie kogoś, krzyk, trzaskanie drzwiami, często są przez nas bagatelizowane i traktowane jako mało ważne: “Płacze – przejdzie mu, wyolbrzymia.”, “Uderzyłeś kogoś? Jak można się tak zachowywać! Nie tak cię wychowałam!”. Jednak warto mieć świadomość, że za każdym z tych zachowań kryje się konkretny powód, rozmaite lęki przed brakiem akceptacji, utratą czegoś. Korczak w swoich dziełach wielokrotnie podkreśla, że wychowanie to proces twórczy, dlatego też nauczyciele chcący umieścić je w zakazach i regulaminach dalece są od prawdziwego ideału wychowania. Dobry nauczyciel według Korczaka to przede wszystkim osoba, która prowadzi nieustanną refleksję nad samym sobą. Chcesz być mądrym wychowawcą? Poznaj samą/samego siebie! 🙂 Rozwijaj swoje umiejętności, poznaj swoje mocne i słabe strony. Nabierz dystansu do porażek i nie zniechęcaj się – wszak umiejętności nauczycielskie będziesz kształtował przez całe życie.

___

Czy wiesz, że J. Korczak to autor wielu inspirujących cytatów? Powiedział m.in. : Bądź sobą – szukaj własnej drogi. Poznaj siebie, zanim zechcesz dzieci poznać. Zdaj sobie sprawę z tego, do czego sam jesteś zdolny, zanim dzieciom poczniesz wykreślać zakres ich praw i obowiązków. Ze wszystkich sam jesteś dzieckiem, które musisz poznać, wychować i wykształcić przede wszystkim.

Zobacz, dlaczego potrzebujesz dooplacenia.pl w swojej placówce.