Kary cielesne w wychowaniu dziecka – skuteczna metoda dyscyplinowania czy bezradność wychowawcy?

Każdy z nas zna opowieści o dawnych metodach wychowawczych, kiedy to można było dostać linijką po rękach w szkole. Jeszcze kilkadziesiąt lat temu używanie kar cielesnych wobec dziecka było na porządku dziennym. Dlaczego kary cielesne są niedopuszczalne? Na to pytanie postaramy się odpowiedzieć w dzisiejszym artykule.

Kary cielesne w wychowaniu – kontekst historyczny

Kary cielesne wobec dziecka były stosowane już w starożytności. Któż z nas nie słyszał o spartańskiej dyscyplinie? Tak jak rodzice, tak i przedstawiciele państwa spartańskiego sprawowali opiekę nad dzieckiem. Nie bez przyczyny nazywano ich mastigoforoj – nosiciele bicza. Kary cielesne nie tylko dotyczyły dzieci, ale często stanowiły sposób wymierzania sprawiedliwości społecznej. Z nastaniem czasów nowożytnych, a później współczesnych pojawiła się jednak masowa krytyka stosowania kar cielesnych, zwłaszcza w środowiskach szkolnych i rodzinnych.

Stosowanie kar cielesnych współcześnie

Co właściwie kryje się pod hasłem: “kary cielesne w wychowaniu”? Mamy tu na myśli wszystko co jest wynikiem spowodowania bólu fizycznego dziecka w celu zdyscyplinowania go (tj. klapsy, bicie pasem, etc.) Obecnie ustawa o postępowaniu w sprawach nieletnich po nowelizacji z 2000 roku i nowy kodeks karny z 1997 roku nie przewidują możliwości stosowania kar cielesnych w naszym kraju. Mimo to w wielu środowiskach rodzinnych istnieje przekonanie, że wychowanie dziecka nie może odbywać się bez stosowania kar cielesnych. Zazwyczaj, kiedy rodzic nie radzi sobie z dzieckiem i czuje, że przekracza ono granice w swoim zachowaniu, ucieka się do stosowania kar cielesnych.

Kary cielesne – skutki w psychice dziecka

Niestety częstym przekonaniem rodziców stosujących kary cielesne, jest wiara w skuteczność tego rodzaju metody. Fakty jednak są zupełnie inne. Przede wszystkim, kiedy rodzic używa przemocy fizycznej wobec dziecka – nawet, jeśli wydaje się, że nie ma na celu faktycznej krzywdy dziecka, ukazuje swoją bezradność i brak znajomości innych, bardziej skutecznych środków wychowawczych. Dziecko otrzymuje od wychowawcy sprzeczny komunikat – osoba, która ją kocha, sprawia mu ból. Uczy się, że ma prawo do bicia innych, a ponadto, że jest to jedyna skuteczna metoda radzenia sobie z emocjami i rozwiązywaniem konfliktów. Do skutków kar cielesnych, możemy zaliczyć:

Trudności w odczuwaniu empatii

Dziecko, które jest bite i wyzywane, nie potrafi zrozumieć problemów innych. Nawet jeśli uważałoby, że zasłużyło sobie na to własnym zachowaniem, i tak w swojej podświadomości czuje się skrzywdzone. To w jaki sposób jest traktowane sprawia, że koncentruje się na własnej krzywdzie i nie potrafi współczuć innym.

Poczucie alienacji

Dzieci, na których stosowane są kary cielesne czują się niezrozumiane. Widząc, że nie każda rodzina funkcjonuje w taki sposób, w jaki ono tego doświadcza, boi się przyznać, że u niego jest inaczej. Poprzez alienację stwarza sobie poczucie bezpieczeństwa, ograniczając jednocześnie sytuacje, w których musiałoby się tłumaczyć z “obyczajów rodzinnych”.

Niska samoocena

Dzieci, które są bite w domu, mają zaniżone poczucie własnej wartości i czują się odrzucone. Aby poradzić sobie z narastającymi emocjami i frustracją, często próbują odegrać się na rodzicach, by wskazać w ten sposób ich błędne postępowanie i zbudować poczucie własnej wartości. Niestety schematy zaczerpnięte przez dziecko w okresie dorastania, mimo, że dziecko ich nie akceptuje i uważa za złe, często odzwierciedlają się później w jego życiu dorosłym.

Podwyższony poziom agresji i autoagresji

Kary cielesne powodują narastające uczucie złości w dziecku, a przede wszystkim poczucie niesprawiedliwości. Dziecko wyczuwa, że sposób w jaki jest traktowane, uderza w jego wartość i godność osoby. Czasami zdarza się, że tłumione negatywne emocje, wyładowuje na sobie – poprzez okaleczanie się, bicie, czy gryzienie. Poprzez zadawanie sobie bólu fizycznego, próbuje zwrócić uwagę innych, a także stłumić w sobie ból psychiczny.

Skłonność do poniżania innych i przemocy

Dziecko, posiadając wzór w rodzinie zaczyna powielać zachowania, które już zna. Zazwyczaj poniża i stosuje przemoc wobec tych, którzy są od niego słabsi. Powoduje to wrażenie “wyładowania” swoich emocji, które są wynikiem sytuacji domowej, a także poprzez poczucie dominacji wobec słabszych “buduje” poczucie własnej wartości.

Jak unikać stosowania kar cielesnych i poprawić relację z dzieckiem?

  • Kiedy stosujesz kary cielesne, burzysz fundament zaufania pomiędzy Tobą, a dzieckiem. Postaraj się go odbudować poprzez poświęcanie mu większej uwagi, zainteresowanie, a także okazywanie zaufania wobec niego.
  • Doceniaj dobre zachowania. Poprzez stosowanie kar cielesnych w wychowaniu, w dziecku narasta poczucie lęku. Podświadomie, nieustannie boi się ukarania, za najmniejsze przewinienia. Pokaż mu, że potrafisz docenić to co dobre, bądź wyrozumiały w popełnianych przez niego błędach. Spokojnie tłumacz, i uzbrój się w cierpliwość – nie krzycz, i powstrzymuj się od szarpania i krzyków.
  • Ustal z dzieckiem jasne reguły panujące w Waszym domu oraz konsekwencje, które je czekają w przypadku ich nieprzestrzegania. Ważne, by dziecko rozumiało, że pod każdą zasadą kryje się dobra intencja zapewnienia mu bezpieczeństwa. Celem jest jego dobro i tego powinno być pewne. Konsekwencje powinny dotyczyć odebrania mu przywilejów, np. ograniczenie czasu spędzanego na komputerze, lub być skutkiem zachowania – np. zostawiłeś bałagan w mieszkaniu, nim wyjdziesz do kolegi musisz posprzątać.
  • Bądź konsekwentny – pobłażanie oraz bagatelizowanie złych zachowań – nawet drobnych, pozwalają, by dziecko stopniowo przesuwało granice. Niestety nie zawsze dawanie dziecku “drugiej szansy” powoduje, że okaże wdzięczność i zaniecha złych zachowań.
  • Wygospodaruj czas na wspólne spędzanie luźnych momentów dnia – zacieśni to Wasze więzi rodzinne i będzie budowało poczucie akceptacji, bezpieczeństwa i przynależności dziecka.

Jeśli chcesz dowiedzieć się więcej na temat najczęściej popełnianych błędów wychowawczych, zerknij do naszego artykułu klikając tutaj 🙂

___
Czy wiesz, że w rosyjskich szkołach karano dzieci poprzez zmuszanie ich do klęczenia na kaszy gryczanej?
Tymczasem dooplacenia.pl informuje rodziców o opłatach za żłobki i przedszkola i dyskretnie przypomina o przeterminowanych płatnościach.

Zobacz, dlaczego potrzebujesz dooplacenia.pl w swojej placówce.