Słuch fonemowy – zobacz jakie znaczenie ma w rozwoju dziecka!

Mowa w życiu człowieka jest ważnym narzędziem komunikacji. Nie bez przyczyny, kiedy obserwujemy u dziecka opóźniający się rozwój mowy mamy wiele obaw. Dzisiaj przedstawiamy garść informacji na temat tego, jak znaczącą rolę w rozwoju dziecka odgrywa słuch fonemowy.

Słuch fonemowy – czym jest?

Słuch fonemowy odpowiedzialny jest za zdolność rozróżniania najmniejszych elementów naszej mowy. Dzięki niemu jesteśmy w stanie odróżnić od siebie np. głoski „g” od „k”, „d” od „t” etc. Proces kształtowania słuchu fonematycznego rozpoczyna się od między 6-12 miesiącem życia, natomiast kończy się wraz z ukształtowaniem w pełni mowy dziecka – ok. 6-7 roku życia.

Rozwój słuchu fonemowego

Rozwój słuchu fonemowego odbywa się w 5 etapach:

Etap 1 – Przedfonematyczny
Dziecko nie potrafi różnicować dźwięków, a także nie jest jeszcze zdolne do samodzielnego tworzenia własnej mowy. Wydawane przez dziecko dźwięki nie mają charakteru intencjonalnego, a także trudno jest je odróżnić od siebie.

Etap II – Początek różnicowania fonemów
Dziecko stopniowo uczy się rozróżniać fonemy, te które najbardziej się od siebie różnią. Nie jest w stanie odróżnić jeszcze fonemów, które są do siebie podobne. Dziecko nie mówi w pełni poprawnie, a także nie odróżnia mowy prawidłowej od błędnej.

Etap III – Różnicowanie fonemów
Dziecko na tym etapie jest w stanie odróżnić już od siebie poszczególne fonemy, a także potrafi odróżnić od siebie wymowę poprawną i niepoprawną.

Etap IV – Wiek przedszkolny
Dziecko prawidłowo różnicuje fonemy, choć mogą się zdarzać niewielkie błędy. Wymowa jest prawidłowa, dopuszczalne są jednak nieliczne odstępstwa od normy.

Etap V – 6,7 rok życia
Słuch fonematyczny powinien być w tym wieku całkowicie ukształtowany. Dziecko powinno odpowiednio różnicować fonemy zarówno słuchowo, jak w i swojej mowie oraz wymawiać je poprawnie.

Jak rozpoznać problemy ze słuchem fonematycznym?

Słuch fonemowy w znaczący sposób wpływa na rozwój edukacyjny i społeczny dziecka. Jeśli mamy do czynienia z jego zaburzeniem, dziecko może mieć problemy w zakresie rozwoju mowy, zdolności czytania, pisania oraz zapamiętywania.

Do trudności związanych z nieprawidłowym rozwojem słuchu fonematycznego zaliczamy:
– utrudnienia w odbiorze mowy
– problemy ze zrozumieniem bardziej złożonych komunikatów
– trudności w zapamiętywaniu długich wyrazów oraz zdań
– trudności w odróżnieniu litery “j” od “i”
– ubogie słownictwo
– opóźniony rozwój mowy
– problemy z różnicowaniem słów podobnych do siebie
– trudności w odpowiednim ułożeniu narządu mowy do wypowiadania konkretnych głosek
– wady wymowy
– trudności w tworzeniu zdań zarówno pisemnych jak i ustnych
– problemy związane z analizą i syntezą sylab i głosek w wyrazach
– trudności związane z nauką dni tygodnia, miesięcy, tabliczki mnożenia

Przyczyny zaburzenia słuchu fonemowego

Nie do końca znane są szczegółowe przyczyny związane z zaburzeniem słuchu fonemowego. Wiemy natomiast, że za rozumienie mowy odpowiada ośrodek słuchu, który jest umiejscowiony w płacie skroniowym mózgu (tzw. Ośrodek Wernickiego). Na ten moment do przyczyn związanych z tego rodzaju zaburzeniem zalicza się wpływ czynników środowiskowych i dziedzicznych. Inną przyczyną, która zaburza prawidłowy rozwój słuchu fonematycznego dziecka może być niedosłuch.

Jak postępować w przypadku zaburzenia słuchu fonemowego?

Kiedy zaobserwujesz ww. trudności dziecka, zarówno w szkole jak i w domu wykonaj profilaktyczne badania słuchu dziecka, aby mieć pewność, czy zaburzenia te, nie są wynikiem nieprawidłowości związanych ze słuchem fizycznym. Jeśli jednak mamy do czynienia z zaburzeniami słuchu fonemowego należy skonsultować się z logopedą, aby dobrać odpowiednie ćwiczenia, które będą korygować braki dziecka w rozwoju mowy.

Słuch fonemowy – ćwiczenia praktyczne

W przypadku występowania tego rodzaju trudności u dziecka bardzo ważna jest regularność oraz konsekwencja. Słuch fonemowy pełni na tyle znaczącą funkcję w życiu człowieka, że nie powinno się bagatelizować problemów z nim związanych. Zanim zaczniemy ćwiczyć prawidłową wymowę dziecka oraz zapis wyrazów, wpierw należy zacząć od ćwiczeń związanych z poszczególnymi głoskami i odróżnianiem ich od siebie.

Słuch fonemowy można wzmacniać poprzez:
– uczenie dziecka rozpoznawania dźwięków wydawanych przez samochody, instrumenty, zjawiska pogodowe etc.
– uczenie dziecka rozpoznawania natężenia tych dźwięków, tj. głośnych, cichych, umiarkowanych
– wprowadzenia zabaw związanych z powtarzaniem rytmu
– podkreślania w tekstach wyrazów z głoskami syczącymi (s,z,c,dz), szumiącymi (sz,ż,cz,dż) oraz ciszącymi (ś,ć,ź,dź)
– różnicowanie głosek dźwięcznych i bezdźwięcznych
– łączenie ze sobą wyrazów rymujących się
– dzielenie wyrazów na sylaby
– segregowanie wyrazów pod względem ich długości

Doskonalenie pamięci słuchowej

Kiedy dziecko opanuje umiejętność odróżniania od siebie poszczególnych głosek, należy następnie doskonalić pamięć słuchową dziecka.
Można to robić poprzez:
– proszenie dziecka, aby własnymi słowami opisywało wskazane przedmioty
– zachęcanie go do tworzenia własnych, dłuższych wypowiedzi na tematy mu znane, tj. zajęcia szkolne
– słuchanie baśni, opowiadań oraz udzielanie odpowiedzi na pytania z nimi związane
– rysowanie obrazków na podstawie podanej instrukcji słownej

Ważne jest, by odpowiednio wcześnie reagować, kiedy słuch fonemowy dziecka wydaje się rozwijać w sposób nieprawidłowy. Im wcześniej zostanie postawiona odpowiednia diagnoza, tym dziecku będzie łatwiej osiągnąć dojrzałość szkolną.

Jeśli chcesz dowiedzieć się więcej o prawidłowym rozwoju dziecka, zajrzyj do naszego artykułu o inteligencji emocjonalnej dziecka.

___
Czy wiesz, że dieta ma wpływ na kondycję naszego słuchu? Spożywanie produktów bogatych w kwasy Omega-3 poprawiają przepływ krwi. Dzięki temu narząd słuchu jest odporniejszy na uszkodzenia, a także zmniejsza o 20% ryzyko pogorszenia się słuchu w podeszłym wieku.
Tymczasem dooplacenia.pl informuje rodziców o opłatach za żłobki i przedszkola i dyskretnie przypomina o przeterminowanych płatnościach.

Zobacz, dlaczego potrzebujesz dooplacenia.pl w swojej placówce.