Jak kształtować odpowiedzialność u dziecka?

Nie tylko każdy rodzic, ale także każdy nauczyciel chciałby, aby dzieci uczyły się odpowiedzialności. W jaki sposób kształtować odpowiedzialność u dziecka? Jak pracować z dzieckiem, aby ją wzmocnić? Na te pytania postaramy się odpowiedzieć w dzisiejszym artykule.

Dlaczego nauka odpowiedzialności jest istotna w wychowaniu?

Odpowiedzialność dotyczy praktycznie każdej sfery życia człowieka. Nie bez przyczyny nauka określonych postaw od najmłodszych lat znacząco wpływa na późniejsze życie dorosłe. Jeśli dziecko za każdym razem jest wyręczane przez rodziców, a każda jego potrzeba jest zaspokajana, ciężko będzie wziąć w życiu dorosłym odpowiedzialność za siebie i innych. Kształtowanie postawy odpowiedzialności jest ważnym elementem wychowania dziecka i znacząco potrafi wpłynąć na jakość życia dorosłego.

Odpowiedzialność u dziecka – w jakim wieku ją kształtować?

Odpowiedzialność u dziecka można kształtować już od 2 roku życia. Oczywiście warto pamiętać, że dziecko od momentu narodzin uczy się odpowiedzialności przez obserwację. Ważne jest, abyś jako rodzic/opiekun/nauczyciel był świadomy tego, że dziecko Cię obserwuje, nawet jeśli wydaje Ci się, że jest zbyt małe, by zrozumieć to co się wokół niego dzieje.

Jak nauczyć dziecko odpowiedzialności?

Wytłumaczenie dziecku, że powinno wziąć za coś odpowiedzialność może wydawać się trudne. Ważne jest, by zapraszać dziecko do określonych czynności i uświadamiać, dlaczego to co robimy wspólnie jest ważne dla naszej rodziny czy klasy. Dla przykładu – w domu wszędzie są porozrzucane zabawki. Do odpowiedzialności dziecka może należeć dbanie o nie w taki sposób, aby przy następnej zabawie można było je ponownie użyć. Dziecko samo w sobie nie odczuwa potrzeby porządku tak, jak odczuwa osoba dorosła. Dlatego należy pamiętać, aby wyposażyć dziecko w wiedzę, jakie są konsekwencje nie dbania o to co należy do nas, czy jest własnością innych.

Odpowiedzialność dziecka w wieku wczesnoszkolnym

Zasadniczo odpowiedzialność u dziecka w wieku przedszkolnym można podzielić na 3 kategorie: obowiązki związane z domem, obowiązki szkolne oraz dbałość o siebie. Na tym etapie niejednokrotnie będziesz musiał przypominać dziecku o tym, co powinno zrobić i doglądać, czy to zostało zrealizowane. Dla przykładu, nie musisz każdego dnia powtarzać: umyj zęby, ubierz się, spakuj plecak. Możesz usiąść z dzieckiem i powiedzieć mu, że jest już na tyle samodzielne, że każdego ranka na pewno samo poradzi sobie z tym, aby pamiętać, że należy umyć zęby, ubrać się czy spakować do szkoły. Kiedy dziecko o tym zapomni, delikatnie mu przypominaj i sugeruj, jakie czynności powinno wykonać.

Odpowiedzialność dziecka w wieku starszym

Każde dziecko powinno mieć w sobie poczucie, że jako rodzina tworzycie zgrany zespół i ważne jest to, czym zajmują się poszczególni członkowie tego zespołu. Jasny podział obowiązków, sprawiedliwość, a jednocześnie wyrozumiałość dla siebie nawzajem to podstawa do dobrego funkcjonowania. Każdy z członków Waszego zgranego zespołu powinien mieć świadomość, że wnosi coś konkretnego do grupy i jest za coś odpowiedzialny. Jeśli mama nie przygotuje obiadu – wszyscy będą głodni. Jeśli dziecko nie zadba o to, by wynieść śmieci z domu – będzie w nim cuchnąć. Oczywiście pamiętaj, że odpowiedzialność nie zawsze musi wiązać się z męczącymi obowiązkami… Możesz od czasu do czasu dać swojemu dziecku zadanie “extra”, np. w postaci zaplanowania wyjazdu rodzinnego 🙂

Prawdomówność

Ileż to razy zdarza nam się, że obiecujemy dzieciom na potrzebę chwili rzeczy, których nie zamierzamy zrealizować. Dziecko np. chciałoby mieć na podwórku drewniany domek. Zazwyczaj nie chcemy zderzyć go ze smutną prawdą, że domku nie wybudujemy, więc odkładamy obietnicę w czasie. Z pozoru nie wydaje się to być niczym niewłaściwym – nie chcemy przecież dziecku sprawić przykrości. Jednak większą przykrością jest rozczarowanie dziecka, kiedy uświadamia sobie, że bliskie mu osoby rzucają słowa na wiatr i dają obietnice bez pokrycia. Odpowiedzialność u dziecka rodzi się z odpowiedzialności rodziców i wychowawców.

Powtarzanie

Odpowiedzialność u dziecka nie kształtuje się za pośrednictwem jednego komunikatu. Jeśli chcesz, aby Twoje dziecko kształtowało w sobie tą cechę, musisz uzbroić się w cierpliwość. Czasami dziecko z zwykłego zapominalstwa nie wykona jakiejś czynności. Ważny jest dialog, a czasami też i pozwolenie, aby dziecko zderzyło się z konsekwencjami nieodpowiedzialności. Pamiętaj, że wygórowane wymagania wobec dziecka rodzą jedynie frustrację. Daj mu prawo do tego, aby stopniowo, w prostych sytuacjach dnia codziennego uczyło się odpowiedzialności.

Komunikaty

Niestety często powodem niechęci dziecka do wykonywania określonych czynności, które wiążą się z odpowiedzialnością są nasze komunikaty o zabarwieniu negatywnym. To zrozumiałe, że czasami brakuje cierpliwości i naturalnym odruchem jest krzyknięcie do dziecka: “Czemu znowu te klocki walają się po całym mieszkaniu?!” Dużo trudniej jest powiedzieć: “Aniu, chciałabym pójść z Tobą na lody, ale zrobimy to dopiero wtedy, kiedy posprzątasz swoje zabawki.” Komunikaty o zabarwieniu negatywnym przynoszą skutek dopiero wtedy, kiedy dziecko widzi, że jesteśmy naprawdę zdenerwowani. Na dłuższą metę jednak dziecko nie kształtuje w sobie postawy sprzątania klocków po każdej zabawie. Pamiętaj także, że dziecko potrzebuje krótkich, jasnych poleceń. Długie monologi działają na nie odpychająco. Czasami wystarczy wskazanie na zabawki, i powiedzenie krótko: “klocki”, a będzie już wiedziało o co chodzi.

Usamodzielnienie

Nie bój się, powierzania dziecku obowiązków 🙂 Często dzieci w szkole czy przedszkolu są już usamodzielnione, jednak w domu wyręczane są we wszystkim. To oczywiste, że w ten sposób chcemy okazać dzieciom naszą miłość. Pamiętaj jednak, że im szybciej dziecko “załapie”, że powinno mieć swój wkład w codziennych obowiązkach, tym szybciej się usamodzielni i będzie w stanie poradzić sobie w nowych sytuacjach, gdzie nie będzie pod ręką rodzica czy osoby, która mogłaby go wyręczyć. Kształtowanie charakteru dziecka jest bardzo ważne i zależne jest przede wszystkim od tego, w jaki sposób i w jakich warunkach odbywa się proces wychowania.

*Jeśli jesteś ciekawy w jaki sposób stawiać granice w wychowaniu, zerknij do naszego najnowszego artykułu klikając tutaj.

_ _ _
Czy wiesz, że najmądrzejszym dzieckiem na świecie został okrzyknięty Koreańczyk Kim Ung –Yong? Uczęszczał on na uniwersytet w już wieku czterech lat, a doktorat zrobił w wieku 15 lat. // Tymczasem dooplacenia.pl informuje rodziców o opłatach za żłobki i przedszkola i dyskretnie przypomina o przeterminowanych płatnościach.

Zobacz, dlaczego potrzebujesz dooplacenia.pl w swojej placówce.