Wypalenie zawodowe nauczyciela – zobacz jakie są jego symptomy i jak sobie z nim radzić!

Wbrew pozorom, wypalenie zawodowe zaczyna dotyczyć coraz większej grupy nauczycieli. Jak rozpoznać wypalenie zawodowe nauczyciela? Jak sobie z nim radzić? O tym w dzisiejszym artykule.

Wypalenie zawodowe nauczyciela – symptomy

Wypalenie zawodowe nauczyciela wiąże się z dużym dyskomfortem psychicznym w związku z wykonywaną pracą. Możemy je poznać po takich objawach jak:
– chroniczne zmęczenie
– zaburzenia snu
– nieustannie towarzyszące wrażenie i poczucie przepracowania
– spadek motywacji w związku z wykonywaniem obowiązków (uzupełnianie dziennika, przygotowywanie i prowadzenie zajęć, brak pomysłów)
– częste spoglądanie na zegarek w trakcie zajęć i spotkań
– izolowanie się, obojętność wobec uczniów, rodziców i innych współpracowników
– rozkojarzenie, niechęć do rozmowy z dziećmi i zajmowania się ich problemami
– odwlekanie w czasie spotkań z rodzicami, zebrań
– niechęć do odbierania telefonów i odpisywania na wiadomości rodziców i współpracowników
– dolegliwości przewodu pokarmowego
– brak cierpliwości do dzieci, częste poczucie frustracji wobec ich potrzeb i problemów
– obniżenie odporności, częste zwolnienia lekarskie
– pesymizm
– migrenowe bóle głowy
– stany depresyjne

Fazy wypalenia zawodowego

Wypalenie zawodowe nauczyciela nie jest stanem, który zaskoczy nas z dnia na dzień. Zazwyczaj daje znać już o sobie o wiele, wiele wcześniej. Według Christina Maslach, wyróżniamy 3 fazy wypalenia zawodowego:

Emocjonalne wyczerpanie

Objawia się jako uczucie nadmiernego zmęczenia. Wydaje nam się, że jako nauczyciel zostaliśmy totalnie wyeksploatowani z pomysłów i brakuje nam kreatywności. Praca wychowawcza staje się dużym obciążeniem. Nie jesteśmy zadowoleni z naszej postawy, jednak nie mamy w sobie siły, aby ją zmienić. Nie dostrzegamy sposobów dzięki, którym moglibyśmy się zregenerować.

Faza cynizmu i depersonalizacji

Odcinamy się od ludzi, tym bardziej jeśli widzimy wokół siebie pełne entuzjazmu koleżanki, które pracują wychowawczo na wysokim poziomie, są lubiane przez dzieci i mają w sobie dużo energii. Rozluźnienie więzi emocjonalnych z koleżankami i kolegami w pracy powoduje, że zamykamy się w swoim świecie „udręki wychowawczej”.

Faza negowania osobistych osiągnięć i kompetencji

Nie dostrzegamy plusów naszej pracy i osobistego wkładu w dzieło edukacji dzieci. Wszystko wydaje nam się stratą czasu, niepotrzebnym zaangażowaniem, ponieważ „ja się do tego nie nadaję”. Silne przekonanie, że jesteśmy złymi wychowawcami, sprawia, że przestajemy kontrolować nasze obowiązki, przez co łatwiej wymykają nam się spod kontroli. Mamy zaległości w uzupełnianiu dziennika, jesteśmy rozkojarzeni, tracimy wątek prowadzonych zajęć.

Rodzaje wypalenia zawodowego

Według Gillespie wypalenie zawodowe może przybrać postać:

  • wypalenia zawodowego aktywnego, które spowodowane jest czynnikami zewnętrznymi, związanymi ze środowiskiem pracy, tj. organizacja szkoły, relacje wśród nauczycieli, wysokie wymagania, stresująca atmosfera, aspekty instytucjonalne
  • wypalenia zawodowego biernego, rozumiane jako wewnętrzne reakcje człowieka na czynniki stresujące w środowisku pracy, poczucie niekompetencji, dostrzeganie braku efektywności w radzeniu sobie ze stresem

Wypalenie zawodowe nauczyciela – przyczyny

Przyczyn wypalenia zawodowego nauczyciela można upatrywać w 3 płaszczyznach:

Indywidualnej

Należą do niej cechy osobowościowe, tj. zależność, niska samoocena, bierność, unikanie trudnych sytuacji, niska efektywność w radzeniu sobie z trudnymi sytuacjami, kontrola zewnętrzna, stawianie sobie wygórowanych wymagań i perfekcjonizm. Często nauczyciele traktują swój zawód jako misję, która wymaga wielu wyrzeczeń. Skutkuje to wysokim zaangażowaniem na początku pracy i wypaleniem w stosunkowo niedługim czasie.

Interpersonalnej

Związana jest z relacjami, które można podzielić na dwie kategorie:

  • relacja nauczyciel – uczeń

Nauczyciele bardzo często zbyt mocno angażują się emocjonalnie w problemy uczniów i ich rodzin. Wypalenie zawodowe nauczyciela często powodowane jest brakiem dystansu do tego co dzieje się w szkole i w domach dzieci, nad którymi sprawuje opiekę.

  • relacja nauczyciel – przełożeni i współpracownicy

W środowisku szkolnym do sytuacji stresujących i powodujących wypalenie zawodowe można zaliczyć nie tylko kontakty z rodzicami, ale również z dyrektorem i współpracownikami. Relacje te, jeśli nie są w odpowiedni sposób wyważone i budowane mogą rodzić wiele frustracji i być wynikiem częstych konfliktów.

Organizacyjnej

Rozumiana jest jako organizacja miejsca pracy, sposób wykonywania pracy, styl kierowania, nieadekwatny wymiar obowiązków do czasu przeznaczonego na pracę. Wliczyć można do niej także przeciążenie nadmierną ilością zadań, brak spójności pomiędzy wartościami nauczyciela, a sposobem funkcjonowania szkoły.

Wypalenie zawodowe nauczyciela – porady

Wypalenie zawodowe nauczyciela wbrew pozorom dotyczy wielu pracowników szkół i przedszkoli. Co zatem zrobić, jeśli wypalenie zawodowe staje się rzeczywistym problemem?

Nie bagatelizuj pierwszych symptomów

Na wczesnym etapie rozwoju wypalenia zawodowego nauczyciela można podjąć czynności, dzięki którym unikniemy dalszego .  

Postaraj się oddzielić sprawy osobiste od zawodowych

W pracy nauczyciela jest to szczególnie trudne. Sprawdziany, dokumenty, wypełnianie dziennika często zanosisz do domu? Rezultat tego jest niestety taki, że odnosimy wrażenie, jakby nasza praca nigdy się nie kończyła. Bardzo ważne jest, byś starał się wszystkie swoje obowiązki wykonywać w miejscu pracy.

Odpoczywaj

Praca w szkole jest bardzo wyczerpująca. Stan ciągłej uwagi i rozwiązywanie konfliktów są na porządku dziennym. Jeśli widzisz, że masz problem z odpoczynkiem, zaplanuj go. Zastanów się jakie warunki sprzyjają Twojemu odprężeniu i postaraj się ograniczyć wszystko, co dodatkowo Cię zmęczy.

Pamiętaj o asertywności

Bardzo często zgadzamy się na dodatkowe godziny pracy tylko i wyłącznie dlatego, że boimy się negatywnej opinii. Jak często pada sformułowanie: „dyrektorowi się nie odmawia”. Masz prawo odmówić. Oczywiście nie chodzi o to, by przyjąć postawę całkowitej negacji wszystkiego co zostanie Ci zaproponowane. Zastanów się poważnie nad tym, czy komfortowe będzie dla Ciebie wzięcie na siebie dodatkowych godzin i obowiązków.

Dbaj o relacje z innymi nauczycielami

Postaraj się z kimś zaprzyjaźnić i zaproponuj wspólną integrację. Jeśli Wasz zespół nauczycielski będzie zintegrowany, praca stanie się przyjemnością.

Pamiętaj o tym, by mieć własne hobby

W czasie wolnym oddaj się częściowo temu co lubisz robić, albo co chciałbyś robić. Nigdy nie jest za późno na to, byś np. nauczył się grać na skrzypcach, czy poszedł na kurs tańca 🙂

Zadbaj o siebie

Jeśli widzisz, że Twój problem związany z wykonywaniem zawodu nauczyciela jest głębszy i trudniejszy do rozwiązania, skontaktuj się ze specjalistą.

_ _ _
Czy wiesz, że zawód nauczyciela znajduje się na 6 miejscu w rankingu grup społecznych najbardziej zagrożonych wypaleniem zawodowym? // Tymczasem dooplacenia.pl skutecznie poinformuje rodzicom o opłatach za żłobki i przedszkola oraz dyskretnie przypomni im o przeterminowanych płatnościach.

Zobacz, dlaczego potrzebujesz dooplacenia.pl w swojej placówce.