Mechanizmy obronne dzieci – sprawdź, jak dziecko broni się przed władzą wychowawcy!

Wychowanie jest skomplikowanym procesem, w którym przede wszystkim wychowawca musi nauczyć się rozumieć swojego podopiecznego. Wiedza o tym jakie są mechanizmy obronne dzieci, może pomóc w budowaniu procesu wychowawczego. Jakie są rodzaje mechanizmów obronnych? O tym w dzisiejszym artykule.

Mechanizmy obronne dzieci – dlaczego ważna jest wiedza o nich?

Mechanizmy obronne dzieci to inaczej sposoby unikania zagrożeń, które nasi podopieczni dostrzegają. Dzięki nim zmniejsza się nasilenie trudnych emocji, choć sytuacja, która je wywołuje nie zmienia się. Mechanizmy obronne dzieci pomagają w efektywnym radzeniu sobie ze stresem i są niezbędne do uzyskania równowagi psychicznej. Warto wiedzieć, że stosowane przez dziecko w sposób nadmierny i nieadekwatny, mogą utrwalać się i wchodzić w nawyk. Poniżej przedstawiamy rodzaje mechanizmów obronnych dzieci na podstawie książki “Wychowanie bez porażek” T. Gordona.

Bunt, opór, prowokowanie

Tego rodzaju mechanizmy obronne dzieci pojawiają się wtedy, kiedy podopieczni odczuwają w sobie oburzenie, złość i wrogie nastawienie. Może być to wynikiem sytuacji, w której np. rodzic czy wychowawca stanowczo zareaguje. W postawie dzieci można zaobserwować dokładnie przeciwstawne zachowanie od tego, którego oczekiwałby wychowawca. Dzieci, zarówno młodsze jak i starsze reagują alergicznie na osoby dorosłe, które siłą chcą zmienić ich zachowanie. Prowadzi to do błędnego koła. Wychowawca używa siły słownej, by doprowadzić dziecko do porządku, a ono jeszcze bardziej go prowokuje.

Mechanizmy obronne dzieci – chęć odwetu

Rodzi się z poczucia wewnętrznej frustracji dziecka, a czasem nawet i odczucia nienawiści. Wychowawca, który chce panować nad dzieckiem, może spodziewać się odwetu i zemsty ze strony wychowanka. Najbardziej narażeni są rodzice i nauczyciele, którzy nader często używają sformułowań: “robię to dla Twojego dobra”, “kiedyś mi jeszcze za to podziękujesz”. Z wychowawcą despotą dużo łatwiej nawiązać dialog, niż z despotą “dobrodusznym”, który rodzi w dziecku zarazem złość i poczucie winy.

Kłamstwo, wykręty, ukrywanie uczuć

Niestety dzieci bardzo szybko uczą się, że niebezpiecznie jest mówić prawdę wychowawcy, jeśli ten w sposób niewłaściwy chce sprawować nad nim władzę. W tym przypadku mechanizmy obronne dzieci opierają się na grze pod nazwą “udowodnij, że nie mam racji”. Zasady gry są proste, wychowawca ma władzę oraz ustanawia prawa i obowiązki, a zadaniem dziecka jest je łamać. Najlepiej w taki sposób, aby pozostać niezauważonym 😉

Mechanizmy obronne dzieci – obwinianie innych, oskarżanie

Wielu wychowawców nie ma świadomości, że często dzieci, które cały czas obwiniają innych i zrzucają winę na koleżanki i kolegów, mają tak naprawdę… zaniżone poczucie własnej wartości. Dzieci niemalże naturalnie chcąc poradzić sobie z wychowawcą, który posługuje się metodą kar i nagród, za wszelkie przewinienia oskarżają innych. Podświadomie dziecko myśli: “Jeśli sprawię, że inni wypadną źle, to ja na tle grupy wypadnę lepiej od nich”.

Terroryzowanie, znęcanie się, narzucanie własnej woli

Jeśli jako wychowawca stosujesz na dziecku metodę narzucania własnej woli i terroryzowania go, możesz być pewny, że dziecko bardzo szybko nauczy się takiej postawy. Mechanizmy obronne dzieci często wynikają z wzorców zachowań, które otrzymują od osób dorosłych. Dziecko wobec wychowawcy nie zastosuje tej metody, ale przełoży ją na relacje z rówieśnikami. Ci, którzy okażą się być “słabsi” od niego, staną się ofiarami naśmiewania i poniżania.

Chęć wygranej, brak zgody na porażkę

Jeśli wychowawca w sposób nadmierny eksponuje istotę zdobywania nagród, odznak i najlepszych stopni, dziecko uczy się postawy ukrywania swojej niewiedzy i niekompetencji, by robić dobre wrażenie. Osiągnięcie sukcesu i wygrana na tle grupy stają się priorytetem, który niemalże zaważa o wartości dziecka. Pojawia się zasadnicze pytanie,  jak czują się dzieci, które są mniej zdolne i mają inne możliwości, niż te “preferowane”?

Mechanizmy obronne dzieci – tworzenie sojuszów

Mechanizmy obronne dzieci, to także tworzenie sojuszów. Nie raz rodzic staje bezradnie wobec rodzeństwa, które otwarcie sprzeciwia się zasadom panującym w domu. Pytanie, które należałoby sobie zadać w takiej sytuacji to – dlaczego proces wychowania, który kształtuje wychowawca, doprowadził do tak jawnego oporu wychowanka?

Poddanie się i podporządkowanie

Wychowawca, który posługuje się stylem autorytarnym w procesie wychowania oczekuje, że dziecko podporządkuje się pod wyznaczone prawa. Niestety podporządkowanie wychowanka często wynika nie ze zrozumienia, dlaczego nie powinno zachowywać się w określony sposób, a motywowane jest lękiem przed konsekwencjami.

Mechanizmy obronne dzieci – podlizywanie się

Do mechanizmów obronnych dzieci, które są wychowywane w stylu autorytarnym należy również podlizywanie się. Wynika to z prostego rozumienia dziecka, że korzyścią dla niego jest wpisanie się w łaski wychowawcy.

Mechanizmy obronne dzieci – konformizm

Dzieci, które odczuwają władzę rodzica czy nauczyciela, często przyjmują postawę bierną, pozbawioną twórczej inicjatywy. Brak podejmowania aktywności i podporządkowanie się wyznaczonym regułom tworzy tarczę ochronną. Dziecko wewnętrznie czuje się jednak inne, a jego postawa jest swego rodzaju maską.

Wycofanie się, opuszczanie lekcji, oddawanie się marzeniom

Dziecko, które przerasta władza rodzica czy nauczyciela, wycofuje się. Za cel stawia sobie unikanie na wszelkie możliwe sposoby konfrontacji z wychowawcą. Objawiać to się może poprzez: marzycielstwo, apatię, dziecinne zachowania, ucieczkę w samotność, lęk przed szkołą, ucieczki z domu, zaburzenia psychosomatyczne, depresję.

_ _ _
Czy wiesz, że w starożytności zawód nauczyciela stał najniżej w hierarchii? Aby dorównać zarobkom cieśli, nauczyciel musiał nauczać ok. 20 uczniów. // Tymczasem dooplacenia.pl skutecznie poinformuje rodzicom o opłatach za żłobki i przedszkola oraz dyskretnie przypomni im o przeterminowanych płatnościach.

Zobacz, dlaczego potrzebujesz dooplacenia.pl w swojej placówce.