Żałoba dziecka – jak rozmawiać z dzieckiem o śmierci?

Temat śmierci w relacjach z dziećmi często jest przemilczany. Chcąc ochronić dziecko przed trudnymi doświadczeniami pomijamy kwestie rozmowy i nie zabieramy dziecka na uroczystości pogrzebowe. Żałoba dziecka jest jednak faktem i warto wiedzieć, w jaki sposób przygotować je na ciężkie chwile.

Dlaczego ważna jest rozmowa z dzieckiem o śmierci?

Często dzieci traktujemy jako te, które nie są w stanie objąć wszystkiego swoim rozumiem. Choć może nie są gotowe na przyswojenie skomplikowanej wiedzy, to jednak świat uczuć, rozumienia rzeczywistości, przeżywania pewnych wydarzeń jest taki sam jak świat osób dorosłych. Kiedy przychodzi trudny moment śmierci bliskiej osoby wydaje nam się, że dziecko nie odczuwa straty tak jak dorosły. Nic bardziej mylnego. Dziecko w taki sam sposób czuje tęsknotę za osobą zmarłą i pragnie jej dawnej obecności. Najczęściej jednak kiedy umiera ktoś bliski dla dziecka jego otoczenie czuje się bezradne i nie wie w jaki sposób postępować.

Żałoba dziecka, a wiek

W każdym wieku dziecko inaczej przeżywa żałobę. Warto uświadomić sobie, że na tyle na ile dziecko potrafi wyrażać swoje emocje i odczucia, na tyle będzie też wyrażało swoją tęsknotę i cierpienie z powodu utraty bliskiej osoby.

Żałoba dziecka w wieku do 2 lat

Dziecko jeszcze w tym wieku nie do końca zdaje sobie sprawę z istnienia zjawiska śmierci. To, że nie do końca potrafi zrozumieć jak to się dzieje i dlaczego tak jest, nie oznacza jednak, że nie przeżywa cierpienia. Wydawać, by się mogło, że dziecko w tym wieku skupione jest jedynie na podstawowych potrzebach związanych z funkcjonowaniem, tj. spożywanie posiłków, sen. Dzieci jednak w tym wieku w sposób szczególny zapamiętują nie konkretne wydarzenia, a emocje i uczucia. Pamięć ta jest tak silna, że niejednokrotnie zdarza się, że jako dorośli pamiętamy jak przez mgłę emocje z wczesnego dzieciństwa. To co można zrobić dla dziecka, które w tym wieku przeżywa żałobę to przede wszystkim dać mu poczucie bezpieczeństwa przez bliską relację z osobą dorosłą.

Żałoba dziecka w wieku od 2 do 5 lat

Dziecko w tym przedziale wiekowym zaczyna reagować na śmierć bliskiej osoby mniej więcej jak ludzie dorośli. Problem jaki napotyka to brak umiejętności dostatecznego wyrażenia tego. Dziecko w tym wieku nie wie jeszcze, że śmierć jest procesem nieodwracalnym. Pojawiają się tendencje do magicznego postrzegania śmierci, jako np. długiego snu bliskiej osoby czy przejście do innego wymiaru rzeczywistości, z którego można powrócić. Częstym błędem osób dorosłych jest skupienie uwagi na przeżywaniu własnych emocji, przez co dziecko zmagające się ze zrozumieniem zjawiska śmierci czuje się zagubione, cierpi oraz ma zachwiane poczucie bezpieczeństwa. W swoim zachowaniu może objawiać to poprzez brak apetytu, lęki, a także podatność na choroby. Chcąc dać dziecku poczucie opieki i zainteresowania należy rozmawiać z nim na temat śmierci, reagować w odpowiedni sposób na przejawy magicznego myślenia oraz okazać bliskość i wsparcie.

Żałoba dziecka w wieku od 5 do 8 lat

Dziecko w tym wieku zaczyna prawidłowo rozumieć zjawisko śmierci. Trudność jaką napotyka, to brak umiejętności poradzenia sobie z przykrymi emocjami, które się w nim pojawiają. Chcąc pomóc dziecku daj mu odczuć jak ważne jest to, aby wyraziło swoje emocje. Dziecko powinno mieć poczucie, że ma prawo tęsknić i przeżywać ból spowodowany stratą bliskiej osoby. Dzieci w tym wieku często nie chcą rozmawiać o osobie zmarłej, mogą być agresywne, a także odczuwać silne poczucie winy.

Żałoba dzieci w wieku od 8 do 12 lat

Dzieci przeżywając żałobę w tym wieku mogą wykazywać spore trudności. Może objawiać się to poprzez hamowanie uczucia bezsilności i bezradności, dlatego też najczęściej szukają sobie zajęcia. Objawiać się to może poprzez nadmierną opiekę sprawowaną nad innymi i przejmowanie obowiązków rodzinnych spoczywających na osobach dorosłych. Warto zwrócić uwagę, aby nie pozwalać mu na to i stawiać odpowiednie granice. Dziecko chce wszystko kontrolować, a także wykazuje zachowania buntownicze, które pozorują wewnętrzną siłę i brak przejmowania się śmiercią bliskiej osoby. Ważne jest, byś stworzył dziecku poczucie bezpieczeństwa w Twojej obecności – niech wie, że przy Tobie może pokazać swoje prawdziwe emocje i uczucia.

Dzieci starsze

Żałoba dzieci w wieku nastoletnim charakteryzuje się brakiem równowagi emocjonalnej oraz gwałtownymi zmianami nastroju. Przeżywanie żałoby dodatkowo utrudnia fakt, iż jest to wiek dojrzewania. Należy pamiętać, że mimo iż dziecko jest starsze, nie można zostawić go samemu sobie. Nastolatek także ma prawo do przeżywania trudności w zaakceptowaniu śmierci bliskiej osoby. Podobnie jak u dzieci w wieku młodszym, dużą pomocą może okazać się stworzenie dziecku przestrzeni do wyrażenia własnych emocji. Zaakceptuj jego uczucia i okaż zrozumienie.

Jak wesprzeć dziecko przeżywające żałobę?

1. Wyjaśnij dziecku co oznacza śmierć w sensie fizycznym. Dla dziecka ważna jest wiedza jak to się stało, że bliska dla niego osoba nie żyje i co to właściwie oznacza.
2. Pozwól dziecku na tęsknotę, a także rozmowę o osobie zmarłej. Nie należy tego hamować, aż do momentu, kiedy dziecko poczuje się gotowe, by nie rozpamiętywać zmarłego.
3. Daj dziecku odczuć poprzez gesty, a także rozmowę, że nie ponosi żadnej odpowiedzialności za śmierć bliskiej osoby. Dzieci bardzo często noszą w sobie nieuzasadnione poczucie winy, które rodzi się z żalu i tęsknoty za zmarłym.
4. Stwórz dziecku przestrzeń do wyrażenia swoich emocji i uczuć.
5. Skryta żałoba dziecka nie jest dobrym znakiem. Unikaj chwalenia za brak płaczu czy nieustannego żalu.
6. Postaraj się rozmawiać z dzieckiem otwarcie (adekwatnie do wieku) na temat śmierci.
7. Pozwól dziecku pożegnać się z osobą zmarłą podczas uroczystości pogrzebowych. Pamiętaj jednak, że jeśli dziecko nie brało nigdy wcześniej udziału w pogrzebie, wiele rzeczy może je zaskoczyć. Postaraj się wprowadzić i przygotować dziecko na tą formę pożegnania.

_ _ _
Tymczasem dooplacenia.pl informuje rodziców o opłatach za żłobki i przedszkola i dyskretnie przypomina o przeterminowanych płatnościach.

Zobacz, dlaczego potrzebujesz dooplacenia.pl w swojej placówce.