Pochwała dziecka – czy warto ją stosować wychowaniu?

Nasza polska mentalność często podpowiada, by chwalić się wszystkim co “złe” 😉 Utarło się, także i wychowaniu – w sposób szczególny zauważać to, co nieprawidłowe – oczywiście w celu zmiany na lepsze zachowań dziecka. Czy jednak potrafimy także doceniać jego starania? W dzisiejszym artykule kilka informacji o tym jak istotna jest pochwała dziecka w procesie wychowawczym.

Cudze chwalicie, swego nie znacie…

Ileż to razy każdy z nas słyszał jako dziecko, jacy zdolni są nasi rówieśnicy. A kiedy już słyszeliśmy, że to my jesteśmy utalentowani… to jednocześnie jednak zbyt leniwi, by dać z siebie maksimum. W wychowaniu dziecka niestety za mało doceniamy drobne sukcesy dnia codziennego. I niestety zbyt często nie zdajemy sobie sprawy z tego, jak istotna jest pochwała w procesie wychowawczym. 

Pochwała dziecka i jej miejsce w procesie wychowawczym

Pochwała jest istotna nie tylko w procesie wychowawczym, ale także w relacjach międzyludzkich. Oznacza ona, że jesteśmy w stanie docenić wkład drugiej osoby i nie jesteśmy tyranami, którzy pragną dążyć do chorej perfekcji. Także w wychowaniu dziecka powinno zależeć nam na tym, aby wzmocnić zachowania pozytywne. Weszliśmy jednak w przedziwny proces wzmacniania dzieci krytyką – co w perspektywie czasowej nie przynosi żadnych rezultatów, a nawet skutek odwrotny od zamierzonego. 

Wartość pochwały 

Jakie zatem płyną korzyści z pochwały dziecka? Przede wszystkim dziecko stopniowo uzyskuje pewność siebie. Rozpoczyna się w nim ważny proces akceptacji siebie i poczucia własnej wartości. Doceniając dziecko nie tylko wzmacniamy jego osobowość, ale przede wszystkim budujemy z nim więź. Tyczy się to zarówno rodziców jak i nauczycieli.  Dziecko widząc, że potrafimy w nim docenić to co dobre czuje, że jest dla nas ważne. Chwalimy więc po to, aby wydobyć z dziecka to co najlepsze, uświadomić mu jego możliwości i ukazać osiągnięcia, a także po to, by czuło się przez nas kochane. Pochwała dziecka jest istotna również w pozytywnym motywowaniu dziecka do podejmowania określonych działań. Dzięki temu istnieje duże prawdopodobieństwo, że dziecko docenione będzie powtarzało czynności, dzięki którym otrzymało naszą aprobatę.

Czy każda pochwała dziecka jest dobra?

Pochwała dziecka wydaje się być prostym procesem… jednak w rzeczywistości tak nie jest. Bardzo często udaje nam się złapać w pułapkę intuicyjnego chwalenia, co niesie za sobą także pewne następstwa. Jakie zatem są najczęstsze błędy popełniane w podejmowaniu prób chwalenia dziecka?

Chwalę, tylko za to co wyjątkowe

Uporczywie siedzi w nas przekonanie, że pochwała należy się dziecku tylko w wyjątkowych okolicznościach, np. kiedy zostanie olimpijczykiem, albo dokona iście ważnego czynu dla ludzkości. Uwidacznia się tu jednak spory brak konsekwencji ponieważ z reguły najmniejsze błędy i potyczki są zauważane z prędkością światła. Nie dajmy się oszukać! W prawdziwej pochwale należy doceniać nawet najmniejsze gesty dobroczynności naszego dziecka. Pierwszy raz zobaczyłaś posprzątane skarpetki? Doceń to, zamiast używać sformułowania: „No coś nieprawdopodobnego, w końcu posprzątałeś skarpetki”.

Widzę, że się starasz, ale…

Kolejnym podstawowym błędem stosowanym przy próbie pochwały dziecka jest budowanie sprzecznego komunikatu. „Cieszę się, że posprzątałeś, ale widzę, że śmieci nadal nie są wyniesione.” I tym sposobem naszą pochwałę przykrył wątek o koszu na śmieci…
Pamiętaj, do słów zakazanych w stosowaniu pochwał, należą takie sformułowania jak: ale, w końcu, tym razem, dzisiaj, wreszcie, jak chcesz to potrafisz, czy nie mógłbyś tak zawsze?

Pięknie dziś się zachowujesz, jednak wczoraj…

Innym często popełnianym błędem jest odwoływanie się do porażek dziecka z przeszłości. Z jednej strony doceniamy to co dobre dziś, ale jednocześnie przywołujemy przykre wspomnienia związane z niechlubnym zachowaniem sprzed tygodnia. “Pięknie dzisiaj się zachowałeś w supermarkecie, mógłbyś tak zawsze? Ostatnio myślałam, że zapadnę się pod ziemię, kiedy wrzeszczałeś przy kasjerce.” Niestety wypominanie przykrych zachowań dziecka działa na nie zawstydzająco i pozbawia wszelkiej radości z doceniania tego, co miało miejsce w czasie teraźniejszym.

Co zrobić, aby pochwała dziecka była skuteczna?

Jeśli chcesz docenić wysiłek dziecka powinieneś pamiętać o kilku fundamentalnych zasadach dotyczących pochwały:

Komunikat

Chwal krótko i konkretnie, a najlepiej… od razu. Kiedy widzisz, że Twoje dziecko zrobiło coś co zasługuje na pochwałę nie czekaj, a działaj! Poprzez krótki komunikat powiedz dziecku co Ci się podoba. Unikaj długich, niepotrzebnych, pochwalnych monologów 😉

Dziecko jest najważniejsze

Skup swoją uwagę na dziecku, zwłaszcza kiedy samo domaga się uwagi, mówiąc: „mamo popatrz co namalowałam!”, „mamo spójrz jak robię gwiazdę!”. Jeśli tylko jest to możliwe, nie bagatelizuj sytuacji, w których dziecko pragnie Twojej uwagi i doceń to co chce Ci zaprezentować.

Niech Twoje pochwały będą wartościowe

Opisz to co widzisz i czujesz. Postaraj się unikać pochwał nic nie znaczących, typu: wspaniale, super, ekstra. Choć są to słowa pozytywne, najczęściej nic nie wnoszą. Dzieci oczekują pełnej informacji zwrotnej. Jeśli uważasz, że to co zrobiło Twoje dziecko jest ekstra – uzasadnij, dlaczego tak myślisz.

Obserwuj

Doceniaj nawet to co drobne i z pozoru niewiele znaczące. Jeśli Twoje dziecko przy każdym odrabianiu lekcji dramatyzuje i zdarzy się niebiański wieczór, gdzie samo z siebie wyciągnie zeszyt do ćwiczeń doceń tą zmianę. Dzięki temu dziecko dostanie komunikat: „mama cieszy się, kiedy sam pamiętam o lekcjach”. 

Co za dużo, to niezdrowo

Pamiętaj, że we wszystkim trzeba mieć umiar. Jeśli wcześniej zapomniałeś jak istotna jest pochwała dziecka, nie chciej nadrobić kilku lat w jeden tydzień. Przesadne chwalenie dziecka za każdą czynność którą wykona, też nie jest dobrym rozwiązaniem. Dzieci są sprytne i momentalnie wychwycą, że “coś jest nie tak”. Nadmiar słodyczy emocjonalnej może skutkować tym, że z czasem Twoje słowa przestaną mieć dla dziecka jakiekolwiek znaczenie. 

_ _ _
Jeśli chcesz dowiedzieć się więcej na temat wychowania dziecka, zerknij do naszego artykułu o umiejętnym stawianiu granic, klikając tutaj. // Tymczasem dooplacenia.pl informuje rodziców o opłatach za żłobki i przedszkola i dyskretnie przypomina o przeterminowanych płatnościach.

Zobacz, dlaczego potrzebujesz dooplacenia.pl w swojej placówce.