Wpływ rozwodu na dziecko – czyli jak funkcjonują dzieci po rozwodzie

Wiele dzieci może borykać się z problemami związanymi ze zmianami zachodzącymi w rodzinie. Często można zauważyć niepokojące zachowania dziecka oraz szereg trudności, które wcześnie nie miały miejsca. Wpływ rozwodu na dziecko jest znaczny, dlatego warto wiedzieć jak postępować wychowawczo, aby zminimalizować konsekwencje zachodzących przemian w rodzinie.

Statystyki rozwodowe

Z danych Głównego Urzędu Statystycznego wynika, że w Polsce rozwodzi się co trzecie małżeństwo. W roku 2018 zawarto ponad 192 000 związków małżeńskich, z czego rozwiodło się prawie 63 000. Niestety z roku na roku widoczny jest znaczący wzrost rozpadu związków małżeńskich. Główną przyczyną rozwodów jest niezgodność charakterów. Do innych powodów podawanych podczas procesów sądowych należą zdrady małżeńskie, nadużywanie alkoholu, czy dłuższa nieobecność współmałżonka.

Droga do rozpadu małżeństwa

Życie rodzinne wymaga wielu wyrzeczeń i nie ma co się oszukiwać, że jest inaczej. Nie każdy jednak potrafi poradzić sobie z tego rodzaju wyzwaniem, co może prowadzić do konfliktów. Brak dobrej komunikacji, nieodpowiedzialność, niechęć do podjęcia współpracy może być przyczyną frustracji i niezadowolenia z relacji małżeńskiej. Z czasem konflikty i brak porozumienia prowadzi do kryzysu małżeńskiego – a stąd już blisko do przedstawienia współmałżonkowi papierów rozwodowych. Kryzys w relacji małżeńskiej nie wpływa tylko i wyłącznie na samych małżonków, ale odbija się także na dzieciach. W jaki sposób dziecko rozumie otaczającą go rzeczywistość? Czy wpływ rozwodu na dziecko jest zawsze związany z przykrymi konsekwencjami?

Reakcja dziecka na rozwód rodziców

Rozstanie rodziców jest dla dziecka zaburzeniem dotychczasowej stabilizacji. Dziecko zazwyczaj nie spodziewa się tak znaczących zmian w rodzinie. Wpływ rozwodu na dziecko w wieku wczesnoszkolnym widoczny jest w jego zachowaniu. Dziecko początkowo nie wierzy, że zmiana, która zachodzi pomiędzy rodzicami jest trwała. Spodziewa się, że jest to chwilowy kryzys, a za jakiś czas wszystko wróci do normy. Sytuacja staje się nieco bardziej skomplikowana w momencie wyprowadzenia się z domu jednego z rodziców. W dziecku narasta złość oraz poczucie niesprawiedliwości. Mimo wiedzy o tym, że rodzice się rozwodzą, bardzo często czuje się oszukane. Wraz z wyprowadzeniem się jednego z rodziców dziecko odczuwa stratę jednej z najbliższych mu osób.

Wpływ rozwodu na dziecko, a jego zachowanie

Dziecko przez długi czas nie potrafi pogodzić się z zaistniałą sytuacją w rodzinie. Zazwyczaj ciągle ma nadzieję, że rodzice się pogodzą. Wpływ rozwodu na dziecko ma znaczące skutki także w sferze rozwoju emocjonalnego. Z powodu rozpadu rodziny dziecko bardzo często zamyka się w sobie. Silny lęk przed opuszczeniem powoduje ucieczkę w świat wyobraźni. W dziecku rodzi się brak poczucia własnej wartości, który wyraża się przez izolację.  Z uwagi na to, że wiek wczesnoszkolny jest dla dziecka najtrudniejszym etapem w przeżywaniu rozpadu rodziny, pojawiają się trudności w szkole i częste konflikty z nauczycielami. Na tym etapie dziecko jest jeszcze zbyt małe, by samodzielnie poradzić sobie z rozwodem rodziców, a jednak dostatecznie duże, aby zrozumieć czym on jest.

Wpływ rozwodu na dziecko – stadia emocjonalne dziecka

Według Archibald’a D. Hart wyróżnić można 6 stadiów emocjonalnych dziecka, które przeżywa trwały rozpad związku małżeńskiego rodziców:

Lęk i opuszczenie

Z uwagi na to, że dzieci najczęściej nie spodziewają się, że ciągłe kłótnie rodziców i sprzeczki prowadzą do rozwodu, informacja ta jest dla nich dużym zaskoczeniem. Znika poczucie bezpieczeństwa, a przed dzieckiem kreuje się nieznana przyszłość i nie jawi się ona jako „świetlana”. Pierwszą relacją dziecka jest zatem lęk, niepokój, a czasem nawet i panika. Do objawów lęku i niepokoju zaliczyć można m.in. nadmierną potliwość, nerwowość, koszmary senne, bóle brzucha, wymioty, biegunki, bóle głowy.

Samotność i smutek

O ile wcześniej w domu zazwyczaj „coś się działo”, nawet jeśli były to krzyki i awantury, to po wyprowadzce jednego z rodziców dziecko doświadcza pustki. Rytm dnia, w którym dziecko było wychowywane został całkowicie odmieniony. Nadmierna cisza wzmacnia poczucie osamotnienia dziecka. Często możemy przyłapać dziecko na rozmyślaniu, a także mamy wrażenie, że się “zawiesza”. Przeżywana przez dziecko samotność objawia się przez apatię, brak apetytu, bóle, zaniedbanie podstawowych obowiązków, np. związanych z higieną osobistą.

Frustracja i złość

Z czasem narastające emocje dziecka dochodzą do momentu „wybuchu”. Pragnieniem dziecka jest przywrócenie wcześniejszego porządku życia rodzinnego, kiedy jednak widzi, że jego potrzeba nie jest zaspokajana wzrasta w nim uczucie złości. Objawia się to poprzez jawny bunt, frustrację, a także agresję słowną i fizyczną.

Odrzucenie i uraza

Odrzucenie i uraza jest reakcją obronną dziecka. Mimo, że w swoim zachowaniu jest oschłe dla rodziców, wyraża się o nich krytycznie i lekceważy ich, tak naprawdę pragnie ich dawnej bliskości. Brak szacunku wobec rodzica powodowany jest także lękiem przed kolejnym odrzuceniem i zranieniem. Pragnieniem dziecka jest miłość rodziców, jednak zawód związany z rozwodem budzi w nim lęk, przez co okazuje jawną nienawiść.

Odbudowanie zaufania

Ostatnim etapem jest odbudowanie zaufania dziecka do rodziców. Ciężko jednak ustalić w jakim odstępie czasowym może mieć to miejsce. Zależne jest to od rodzaju konfliktu małżeńskiego, wieku i osobowości dziecka oraz metod wychowawczych rodziców i ich komunikacji między sobą po rozwodzie. Odbudowanie zaufania może pojawić się już po kilku miesiącach od rozwodu, a w niektórych przypadkach trwać nawet latami.

O tym, w jaki sposób udzielić dziecku wsparcia podczas rozwodu rodziców w kolejnym artykule.

_ _ _
Jeśli chcesz dowiedzieć się więcej o trudnościach w wychowaniu dziecka, zerknij do naszego artykułu o konsekwencjach stosowania kar cielesnych. // Tymczasem dooplacenia.pl informuje rodziców o opłatach za żłobki i przedszkola i dyskretnie przypomina o przeterminowanych płatnościach.

Zobacz, dlaczego potrzebujesz dooplacenia.pl w swojej placówce.