Poczucie bezpieczeństwa dziecka – jak o nie dbać i jakich zachowań unikać?

Poczucie bezpieczeństwa dziecka stanowi jedną z kluczowych potrzeb w procesie wychowania. Jej zaspokojenie bądź nie rzutuje na całościowy rozwój i sposób funkcjonowania człowieka zarówno w społeczeństwie jak i w relacji do samego siebie. W jaki sposób zatem prawidłowo zaspokajać potrzebę bezpieczeństwa dziecka?

Czym jest poczucie bezpieczeństwa?

Często można słyszeć jak istotne w życiu każdego człowieka jest poczucie bezpieczeństwa. W jaki sposób jednak można je rozumieć? Jak zdefiniować, aby móc stwierdzić, czy jest odpowiednio zaspokojone? Bezpieczeństwo jest stanem pewności i gwarancją jej utrzymania. Daje poczucie stabilizacji, harmonii i ładu. W sposób szczególny istotę potrzeby bezpieczeństwa podkreślił A. Maslow, jeden z najważniejszych przedstawicieli psychologii humanistycznej i transpersonalnej.

Gdzie można tworzyć poczucie bezpieczeństwa dziecka?

Poczucie bezpieczeństwa dziecka wpierw rodzi się w relacji dziecko-matka, ponieważ to kobieta jako pierwsza najsilniej związana jest z dzieckiem. W dalszej kolejności za bezpieczeństwo dziecka odpowiada rodzina, bliscy, przyjaciele, przedszkole, szkoła i inne instytucje. Chcąc zadbać o poczucie bezpieczeństwa dziecka najpierw należy przyjrzeć się środowisku rodzinnemu, które w głównej mierze odpowiada za jego prawidłowy rozwój.

Poczucie bezpieczeństwa dziecka, a relacja z dzieckiem

Nie zawsze jesteśmy w pełni świadomi jak okres niemowlęctwa może znacząco wpłynąć na rozwój psychiczny dziecka. Pokazał to niechlubny eksperyment cesarza Fryderyka II Hohenstauf’a. Choć sam eksperyment miał na celu odkrycie pierwotnego języka, pokazał w swoich skutkach ubocznych coś jeszcze. Cesarz nakazał odebrać kilkoro dzieci matkom i powierzył je opiece mamkom. Kobiety miały bezwzględny zakaz odzywania się do dzieci, a także okazywania im czułości. Zapewnienie dzieciom pokarmu okazało się niewystarczające, bowiem wszystkie dzieci, które nie otrzymały matczynej czułości wkrótce zaczęły umierać. Bliskość i dotyk kojąco wpływa na dziecko i zapewnia mu poczucie bezpieczeństwa. Dzieci, które jako małe często były tulone i noszone prawidłowo rozwijają się emocjonalnie, co w przyszłości ułatwia im także budowanie odpowiednich relacji i szybciej osiągają równowagę emocjonalną.

Co zaburza poczucie bezpieczeństwa dziecka?

Chcąc zapewnić dziecku poczucie komfortu psychicznego należy uświadomić sobie jak nasze poszczególne zachowania wpływają na dziecko. Błędem jest uważanie, że dziecko mniej odczuwa. Być może nie jest w stanie zrozumieć wszystkiego co się wokół niego dzieje, jednak odczuwa w taki sam sposób jak osoby dorosłe. Co zatem należy do najczęstszych błędów, które skutecznie mogą zachwiać poczucie bezpieczeństwa dziecka?

Brak kontaktu fizycznego

Dotyk i poczucie bliskości jest ważne dla prawidłowego rozwoju dziecka nie tylko w okresie niemowlęctwa, ale właściwie… w każdym wieku. Każdy etap jednak wygląda nieco inaczej. Dzieci w wieku przedszkolnym i wczesnoszkolnym charakteryzują się tym, że są „przytulaśne”. Obecność fizyczna i dotyk łagodzi napięcia, które rodzą się w dziecku, a także mogą być wynikiem okazywania radości i przywiązania. Odepchnięcie dziecka czy brak otwartości na kontakt fizyczny jest jasnym sygnałem: „nie akceptuję cię”, „nie jesteś dla mnie wystarczająco ważny”. Jeśli dziecko w trakcie tygodnia spędza dużo czasu w szkole i na zajęciach dodatkowych, w sposób szczególny należy zwrócić uwagę czy otrzymuje od rodziców wystarczającą porcję czułości.

Tłumienie emocji dziecka

Często można spotkać się z sytuacją, kiedy rodzice czy wychowacy strofują dziecko: “za głośno się śmiejesz”, „za cicho mówisz”, “nie marudź”. Kiedy dziecko zaczyna sygnalizować swoje potrzeby lub emocje, dorośli reagują krzykiem. Niezadowolenie z zachowania dziecka nie może zdecydowanie przeważać okazywania wsparcia i zrozumienia dla tego co czuje. Akceptacja uczuć dziecka ze strony rodzica uczy go, jak je właściwie wyrażać. Częstym krzykiem i strofowaniem powodujemy, że dziecko tłumi emocje, przez co kumulują się one wewnątrz dziecka powodując duży dyskomfort.

Konflikty

Dziecko traci poczucie bezpieczeństwa zwłaszcza, kiedy w domu konflikty są na porządku dziennym – szczególnie pomiędzy rodzicami. Nierozwiązane nieporozumienia, “ciche dni”, zaburzają równowagę dziecka. Przez to może reagować złością, chęcią zwrócenia na siebie uwagi. Choć nie zawsze to widzimy, dzieci bardzo przeżywają konflikty osób najbliższych, tym szczególniej jeśli są obserwatorami zaistniałych sytuacji.

Zbyt surowe metody wychowawcze

Może być to dla niektórych zaskoczeniem, ale sztywne zasady, które krępują aktywność dziecka, także wyzwalają w nim lęk. Mimo, że mamy na celu dobro dziecka, nie dając mu poczucia wolności kształtujemy proces odwrotny. Dziecko, które nie może pozwolić sobie na swobodę i spontaniczność w środowisku rodzinnym będzie żyło w stresie, czy aktywność, której się podejmuje zadowoli rodziców. Z czasem, kiedy będzie dojrzewać nauczy się omijania sztywnych reguł – podstępem. Prowadzi to często do “podwójnego życia” dziecka. W domu będzie swoim zachowaniem “zadowalać” rodziców, poza domem będzie próbować wszystkiego, na co nie otrzymałoby nigdy pozwolenia.

“Rób co chcesz”

Wychowawca, który jest biernym obserwatorem poczynań dziecka również nie buduje jego poczucia bezpieczeństwa. Dziecko, któremu wolno wszystko początkowo będzie cieszyć się ze swojej wolności, jednak z czasem zacznie postrzegać ją zupełnie inaczej – jako brak zainteresowania. O ile dziecko ma się dobrze – nie odczuwa tego tak intensywnie. Większy problem pojawia się wtedy, kiedy dziecko w jakiejś sferze swojego życia zaczyna zmagać się z trudnościami. Widząc brak zainteresowania ze strony najbliższych nosi w sobie nieustanne poczucie zagrożenia i czuje się zostawione ze swoim problemem samo sobie.

Buduj świadomie poczucie bezpieczeństwa dziecka

Poczucie bezpieczeństwa dziecka może kształtować się jedynie w atmosferze zaufania i bliskości. Najważniejsze jest budowanie mocnej i zdrowej relacji z dzieckiem. Dzięki temu będzie miało ono świadomość, że z jakim problemem by się nie zmagało, zawsze znajdzie pomoc w gronie najbliższych mu osób.

_ _ _
Tymczasem dooplacenia.pl informuje rodziców o opłatach za żłobki i przedszkola i dyskretnie przypomina o przeterminowanych płatnościach.

Zobacz, dlaczego potrzebujesz dooplacenia.pl w swojej placówce.