Rozwiązywanie konfliktów – jak nauczyć dziecko pokonywać trudności w relacjach z rówieśnikami?

Rozwiązywanie konfliktów szkolnych należy do kluczowych wyzwań przed jakimi stoi zarówno nauczyciel jak i dziecko. Wiele spraw wydaje się być błahych i takich, w których dziecko zdolne jest poradzić sobie samo. Czy wie jednak co powinno zrobić, aby samodzielnie podjąć się tego wyzwania?

Rozwiązywanie konfliktów jako kluczowa umiejętność społeczna

Rozwiązywanie konfliktów jest bardzo ważne w rozwoju dziecka, ponieważ jak twierdzi R. Fisher – „rozwiązywanie problemu to pewien proces przetwarzania informacji, co oznacza, że aby rozwiązać problem, trzeba myśleć”. Sam konflikt jest czymś zupełnie naturalnym w życiu każdego człowieka i w żaden sposób nie można go uniknąć. Ba! Konflikty są także bardzo rozwojowe – nie tylko dla dziecka, ale także dla dorosłych. Uczą umiejętności negocjacji, wyrażania własnych opinii, argumentowania, panowania nad emocjami. Umiejętność rozwiązywania konfliktów należy także do jednej z kluczowych umiejętności miękkich, które w dzisiejszych czasach są na wagę złota.

Brak umiejętności rozwiązywania konfliktów

Brak umiejętności rozwiązywania konfliktów wpływa negatywnie nie tylko na sferę relacji międzyludzkich. Kiedy nie potrafimy dojść z kimś do porozumienia, odczuwamy także głęboki dyskomfort psychiczny. Może on wpływać na brak poczucia własnej wartości, ponieważ postrzegamy siebie jako osoby spolegliwe i takie, którymi łatwo jest manipulować. Nieumiejętność w radzeniu sobie z konfliktami przede wszystkim rodzi w nas konflikt wewnętrzny i poczucie frustracji. Wiemy co jest dobre, jak powinniśmy się zachować, jednak nie potrafimy zastosować tych rozwiązań w praktyce. To samo dokładnie czuje dziecko, które staje wobec tego rodzaju wyzwania i wydaje mu się, że je całkowicie przerasta.

Rozwiązywanie konfliktów – trzy opcje

Każdy konflikt ma różne podłoże i różne okoliczności, jednak zawsze są trzy rodzaje wyjścia z zaistniałej sytuacji. Przypuśćmy, że nasze dziecko wdało się w kłótnię o zabawkę z koleżanką. Konflikt można rozwiązać w następujący sposób:

Wygrana – przegrana

Koleżanka naszego dziecka zabrała zabawkę i nie ma zamiaru jej oddać. Ba! Uważa, że problem jest zażegnany i ma pełne prawo do tego, aby rozpocząć zabawę. Niestety, nasze dziecko w tej sytuacji jest na przegranej pozycji. Zabawka została mu odebrana, a od koleżanki nie usłyszało nawet słowa „przepraszam”.

Przegrana – przegrana

Konflikt pomiędzy dziećmi urasta do kolosalnych rozmiarów. W końcu dzieci przestają zwracać uwagę na to co dzieje się wokół nich. Podczas wyrywania sobie nawzajem zabawki ulega ona zniszczeniu, przez co obie strony czują się przegrane.

Wygrana – wygrana

Dzieci starają się dojść do porozumienia w taki sposób, aby każde z nich miało okazję pobawić się zabawką. Podział jest sprawiedliwy, a dzieci zadowolone.

Rozwiązywanie konfliktów – ćwiczenie praktyczne

Thomas Gordon, autor książki “Wychowanie bez porażek” zaproponował pewien schemat, który ma na celu ułatwienie w rozwiązywaniu codziennych konfliktów. Polega on na sześciu krokach, które prowadzą do rozwiązania problemu. Oto one:

Rozpoznaj konflikt

Często sytuacja konfliktowa niesie za sobą dużo emocji. Dzieci w wieku przedszkolnym i wczesnoszkolnym jeszcze nie mają w pełni opanowanej umiejętności właściwego radzenia sobie z nimi. Zdarza się, że emocje przerastają dzieci, co powoduje głośny płacz, krzyk, popychanie. Kluczowe jest wtedy rozpoznanie jaka jest istota konfliktu, bez opierania się na trudnych emocjach. Chcąc nauczyć dzieci w jaki sposób powinny postępować, postaraj się je na początku wyciszyć. Poproś, aby każde z nich, bez oskarżania, powiedziało jak się czuje i co spowodowało w nim emocje, które się pojawiły.

Zaakceptuj uczucia dziecka

Rozwiązywanie konfliktów dzieci nie jest prostą sztuką. Chcąc dać poczucie bezpieczeństwa każdej ze stron postaraj się okazać zrozumienie dla tego co każde z dzieci czuje. Spokojnie wysłuchaj argumenty nie pokazując po sobie, że lekceważysz, którekolwiek z dzieci. Pomóż dzieciom nazwać swoje emocje i uczucia, jeśli mają z tym problem.

Poszukiwanie nowych rozwiązań

Kiedy rozpoznamy już istotę konfliktu, dzieci powiedzą jakie emocje im towarzyszą, przyszedł czas na rozwiązania. Jeśli chcesz, aby dziecko w przyszłości samo starało się poradzić sobie z konfliktem, nie podawaj gotowych propozycji. W takiej sytuacji proces rozwiązywania konfliktu skupi się na Tobie, a chodzi nam o to, by w dziecku wykształcić tego rodzaju umiejętność. Staraj się nie oceniać propozycji dzieci, a jedynie wysłuchać.

Ocena proponowanych rozwiązań konfliktu

Oczywiście, szukamy takiego rozwiązania, które przyjmuje koncepcję: wygrany – wygrany. Poproś dzieci, aby krytycznie odniosły się do podanych przez siebie pomysłów i wspólnie wybrały takie rozwiązanie, które będzie zadowalające dla obu stron.

Podjęcie decyzji

Chcąc upewnić się, że dzieci dokonały dobrego wyboru dla obu stron można zadawać im pytania pomocnicze, czy każde z nich jest zadowolone. Warto podkreślić także, że jeśli wybrany pomysł, nie przyniesie takiego skutku jakiego się spodziewamy, zawsze możemy wrócić do poprzednich pomysłów i je rozważyć.

Realizacja

Po podjęciu decyzji… czas na realizację! 😉 Jeśli konflikt pomiędzy dziećmi był poważny, należy pilotować, czy decyzja, która została podjęta jest przestrzegana przez każde dziecko i jak sprawdza się zmiana, którą dzieci same zaproponowały.

Nauka rozwiązywania konfliktów to proces, który wymaga czasu

Rozwiązywanie konfliktów sprawia trudności nawet nam – dorosłym. Jeśli chcemy usamodzielnić dziecko w tej sferze nie możemy rzucić go na głęboką wodę. Poprzez przykład i powielanie schematu postępowania w sytuacjach konfliktowych dziecko stopniowo uczy się jak w takich momentach reagować. Efekty niestety nie będą widoczne następnego dnia. Kiedy jednak będziesz konsekwentny w swoim postępowaniu i obierzesz jedną, skuteczną taktykę – tym szybciej dziecko “załapie” o co chodzi i z czasem samo zacznie wcielać w życie schemat, z którego korzystałeś chcąc pomóc mu w zażegnaniu problemu.

_ _ _
Tymczasem dooplacenia.pl informuje rodziców o opłatach za żłobki i przedszkola i dyskretnie przypomina o przeterminowanych płatnościach.

Zobacz, dlaczego potrzebujesz dooplacenia.pl w swojej placówce.