(Nie) Kompetencje twórcze dziecka – czyli co zrobić, aby zahamować twórczość dziecka

Kompetencje twórcze dziecka zazwyczaj są zauważalne na pierwszy rzut oka. Uwydatniają się podczas pracy na lekcji, w grupie, w rozmowach. Nie zawsze jednak tworzymy dziecku odpowiednie warunki, aby je wzmacniać. Czasami wręcz kształtujemy postawy odwrotne. Jak zatem uczyć dziecko wychodzenia poza schematy? Czego unikać? O tym w dzisiejszym artykule.

Kompetencje twórcze dziecka – jak je zdefiniować?

Kompetencje twórcze dziecka to przede wszystkim aktywność jaką podejmuje dziecko poznając świat. Twórczość daleka jest od stereotypów i wzorów określonego postępowania. Dziecko twórcze charakteryzuje się ciekawymi pomysłami, nieszablonowym myśleniem, umiejętnością wizualizacji tego, co chce osiągnąć. Co ciekawe twórczość dziecka, nie ma związku jedynie z intelektem, ale obejmuje całość osobowości wychowanka. Na kompetencje twórcze dziecka wpływa zatem nie tylko zasób wiedzy i sposób rozumowania dziecka, ale także jego cechy charakteru, tj. odwaga, ciekawość świata, energia, wytrwałość, kreatywność.

Kompetencje twórcze dziecka, a środowisko rodzinne

Może nie jest to znaczącym odkryciem w dziedzinie wychowania, ale warto wspomnieć o tym, jaki wpływ na kompetencje twórcze dziecka ma środowisko rodzinne. Zapewne każdy świadomy rodzic chciałby wiedzieć, co nie sprzyja kształtowaniu postaw twórczych dziecka w domu?

Rodzice „konserwa”

Rodzic tego rodzaju formułuje komunikaty: „musisz być taki jak my” lub „musisz być taki jak wszyscy”. Po co się wychylać? Twoim głównym zadaniem jest przystosowanie się do naszych wzorców postępowania. Uwaga! Nie tylko w zakresie funkcjonowania w określonych zasadach wychowawczych, ale także jeśli chodzi o cechy osobowości. Dla przykładu, rodzice tego rodzaju czasami uważają, że podczas śmiechu dziecko nie powinno pokazywać zębów, ponieważ to nieeleganckie.

Autorytarna dyscyplina

Niemożliwym jest kształtowanie kompetencji twórczych dziecka, kiedy w środowisku domowym nikt nie dba o to, aby dziecko uczyło się umiejętności argumentacji czy wyrażania własnych opinii. Dom, w którym dziecko nie ma prawa głosu kształtuje w nim postawę podporządkowania.

Nadopiekuńczość

Kiedy aktywność dziecka jest hamowana z każdej strony poprzez wyręczanie, stopniowo nasza pociecha przyzwyczaja się do takiego trybu funkcjonowania. Dziecko nie stoi przed żadnym wyzwaniem, bo wszystkie wyzwania dnia codziennego załatwiają za niego rodzice. Twórczość tymczasem charakteryzuje się samodzielnym podejmowaniem przez dziecko aktywności i “główkowaniu” jak podejść do określonego zadania.

Weźmy udział w wyścigu… szczurów

Niestety nazbyt często ambicje dorosłych przekładają się na szablonowość funkcjonowania dziecka. Chcąc osiągnąć sukces należy przystosować się do wymagań, które są ściśle określone. Nie ma zatem tutaj żadnego elementu zaskoczenia czy przejawów innowacji ze strony dziecka, ponieważ jego zadaniem jest zrealizowanie określonego planu.

Nie zadawaj tyle pytań

Hamowanie dziecka, które w swojej ciekawości świata może zadawać wiele pytań… także może skutecznie zniechęcić do twórczości. Dziecko otrzymuje komunikat „nie potrzebujesz wiedzieć tak dużo”. I gotowe! Niestety, albo i „stety” dzieci uczą się w mgnieniu oka. Czasem nasze zachowania, na które składa się zmęczenie, chęć odpoczynku i inne czynniki, znacznie wpływają na postawę dziecka.

Ahoj szkolna przygodo!

Kompetencje twórcze dziecka mogą być wspierane bądź hamowane również przez… szkołę. Niestety, ale spójrzmy prawdzie w oczy. Specjaliści od wychowania nie zawsze mają szansę kształtować proces edukacji w taki sposób, aby pobudzić dziecko do nieszablonowego myślenia. System edukacji z jakim mamy do czynienia w Polsce niestety nie sprzyja kreatywnym postawom. Nauczyciele zatem dzielą się na tych, którzy poddali się systemowi nauczania i ściśle realizują jego postanowienia oraz tych, którzy w trudnych warunkach (bo jak inaczej to nazwać?) podejmują wyzwanie nauczania nieszablonowego. W zdecydowanej większości, spotykamy się jednak z tradycyjnym szablonem edukacji. Co zatem konkretnie stoi na drodze wzmacnianiu twórczości dziecka w środowisku szkolnym?

Ucz się ucz, wszystko na pamięć!

Współcześnie w szkole największy nacisk położony jest na zdobywanie wiedzy, bardziej lub mniej przydatnej w życiu dorosłym. Nie ważne, że nie rozumiesz definicji – grunt, żebyś znał ją na pamięć.

Jesteśmy posiadaczami najlepszych kluczy do interpretacji

O jakie było moje rozczarowanie w liceum, kiedy zupełnie inaczej rozumiałam poezję, niż wskazywał na to klucz interpretacyjny. Uczeni jesteśmy szablonu rozwiązań, a samodzielne myślenie i postrzeganie rzeczywistości, sztuki czy poezji nie jest mile widziane.

Brak uznania dla samodzielnego myślenia

Chyba nie trzeba zbyt wiele mówić o tym, że pytania kontrowersyjne lub ukazujące inną perspektywę ucznia niemal zawsze spotykają się z niezadowoleniem nauczyciela. Niewielu wychowawców ma w sobie otwartość, by podjąć intelektualny dialog z uczniem. Wszelkie przejawy innego myślenia, wychodzenia poza schematy, drążenia pewnych kwestii zawsze były (przynajmniej w moim przypadku) ucinane.

Kompetencje twórcze dziecka – jak je stymulować?

Mimo, że nasze dzieci funkcjonują zazwyczaj w mało sprzyjających warunkach do wzmacniania własnej twórczości, nic nie jest jeszcze stracone. Chcąc wesprzeć dziecko w procesie twórczego myślenia i działania należy przede wszystkim:

  1. Dać dziecku poczucie akceptacji dla jego odmiennego sposobu myślenia i postrzegania rzeczywistości. 
  2. Cierpliwie odpowiadać na pytania dziecka, a jeśli przekraczają nasze możliwości – wspólnie poszukiwać z nim odpowiedzi.
  3. Wykazywać zainteresowanie dla pomysłów dziecka, wspierać je w podejmowanych przez niego działaniach twórczych.
  4. Zapewnić dziecku warunki do twórczości, która nie musi podlegać żadnej ocenie, a jest działaniem twórczym wykonywanym z czystej przyjemności.
  5. Wspierać, nie zastępować w działaniu. Dziecko ma pomysł na to jak szybko posprzątać pokój? Pozwól mu się wykazać! Następnie wspólnie oceńcie na ile pomysł się sprawdził.
  6. Stać się dla dziecka mentorem twórczości. Twoje twórcze działania, także będą budzić w dziecku twórczość w życiu codziennym.
  7. Nagrodą za twórcze działanie… powinna być przyjemność z jego wykonywania 🙂

_ _ _
Tymczasem dooplacenia.pl informuje rodziców o opłatach za żłobki i przedszkola i dyskretnie przypomina o przeterminowanych płatnościach.

Zobacz, dlaczego potrzebujesz dooplacenia.pl w swojej placówce.