Samoocena dziecka – czyli jak kształtować u wychowanka prawidłowy obraz siebie?

Walka z niską samooceną dziecka zdaje się nie mieć końca. Ileż to dzieci prosi o uwagę swoim zachowaniem, wyglądem, czasem nawet buntem. Niska samoocena dziecka znacząco wpływa na jego ogólne funkcjonowanie. Jak zauważyć czy dziecko ma niską samoocenę? W jaki sposób uczyć dzieci konstruktywnej oceny siebie? Dzisiaj postaramy się odpowiedzieć na te pytania.

Samoocena dziecka – od czego zależy?

Poznawanie siebie jest procesem sprawiającym trudność nie tylko dzieciom, ale także osobom dorosłym. U dziecka stosunek do siebie budowany jest przede wszystkim w oparciu o informacje z otoczenia. Pierwszym środowiskiem, które daje dziecku informację dotyczącą jego osoby jest rodzina. Sposób w jaki rodzice rozmawiają z dzieckiem, styl wychowania, akceptacja bądź nie uczuć dziecka, to wszystko ma wpływ na jego samoocenę. Dziecko na podstawie obserwacji relacji jakie zachodzą w rodzinie pomiędzy jej członkami tworzy obraz samego siebie.

Znaczenie samooceny w życiu dziecka

Niska samoocena dziecka, która często jest wynikiem niezdrowych relacji rodzinnych czy rówieśniczych napędza kolejne trudności i niepowodzenia. Z kolei dziecko o wysokiej, realistycznej samoocenie stara się zdobywać kolejne pozytywne doświadczenia. Samoocena dziecka ma szczególne znaczenie w wieku szkolnym. Jest to czas, na który przypada najintensywniejszy rozwój osobowości i trwa zazwyczaj do 18 roku życia. Na tym etapie dziecko tworzy obraz samego siebie, swoje nawyki, podejście do trudności i wyzwań dnia codziennego. W późniejszym wieku zmiana myślenia o sobie i otoczeniu nie jest już tak plastyczna i dokonuje się powoli i przy niemałych “oporach” 😉

Niskie poczucie własnej wartości – objawy

Dziecko, które ma niską samoocenę nosi w sobie nieustanny strach przed porażką. Nie chcąc, aby jego potknięcia były widoczne na tle grupy wchodzi w swoją strefę bezpieczeństwa, najczęściej usuwając się w cień grupy. Tam, gdzie są dla dziecka obiektywne możliwości osiągnięcia sukcesu nie ma woli podjęcia wyzwania. Dziecko w większości sytuacji dostrzega zagrożenie „pogrążenia się” w swoich niepowodzeniach. Czasami chcąc zbudować swoją wartość oczerniają innych, przypisują im negatywne cechy, by na ich tle wypaść lepiej. Dzieci z niską samooceną bardziej wierzą w krytykę niż w pochwały. Co ciekawe, łatwiej przyjmują skrajne informacje ze strony innych, zwłaszcza te krytyczne. Jest to pewien element adaptacyjny dzieci o niskiej samoocenie.

Realna ocena samego siebie

Dziecko nie może być pozbawione realnej oceny samego siebie. Zarówno pochwała jak i konstruktywna krytyka są potrzebne w jego wychowaniu. To właśnie dzięki wiedzy o swoich mocnych i słabych stronach dziecko może podjąć pracę nad sobą. Dzieci, których samoocena rozwija się w sposób prawidłowy nie szukają na swojej drodze ani porażek, ani wielkich sukcesów. Lubią siebie takimi jakimi są, nie przeceniając swoich możliwości, ani też nie użalając się nad sobą. Porażki przeżywają ze spokojem, a z wygranych po prostu się cieszą.

Samoocena dziecka, a osoba nauczyciela

Nauczyciel ma ważne miejsce w procesie budowania samooceny dziecka w wieku szkolnym. To właśnie on jest widziany przez dziecko jako osoba, która jest źródłem wiedzy o świecie i otaczającej rzeczywistości. Każdego dnia pomaga mu zdobywać nie tylko nowe informacje, ale także budować relację z rówieśnikami, umiejętnie rozwiązywać konflikty, komunikować swoje problemy i potrzeby. Zapewne nie trudno każdemu z nas przywołać wspomnienia z lekcji, kiedy nauczyciel wyzywał klasę od „bandy matołów”, albo wróżył świetlaną przyszłość: „z Ciebie to już nic nie będzie”. Czy jest to nagana, pochwała, czy ignorancja ze strony nauczyciela – każdy jego komunikat wpływa na samoocenę dziecka.

Chwalimy, chwalimy, aż wychowamy egoistę

Często w obawie przed niską samooceną dziecka staramy się nie zapominać o komunikatach pozytywnych. Kiedy jednak nie mamy umiaru w stosowaniu pochwał z czasem może okazać się, że wychowaliśmy pod własnym dachem egoistę. Dziecko, które “chronione jest” przez dorosłych przed krytyką, nie będzie potrafiło jej przyjąć, a każdy moment zwrócenia uwagi dziecku będzie kończył się płaczem i buntem. Prawdziwa samoocena dziecka powinna być budowana w oparciu o akceptację dziecka przez środowisko rodzinne i szkolne. Dziecko, które czuje się kochane, mimo swoich wad i niezależnie od zdobytych sukcesów chętniej będzie podejmować różnego rodzaju wyzwania.

Poczucie własnej wartości, a „styl wyjaśniania”

Dzieci już poniżej 8 roku życia posiadają swój „styl wyjaśniania”. Możemy go określić jako sposób, w jaki dziecko wyjaśnia samemu sobie zaistniałe w jego życiu problemy. Styl ten kształtowany jest przez 3 źródła, tj. wyjaśnienia rodziców, krytyka otoczenia (środowisko szkolne) i różnego rodzaju sytuacje kryzysowe, indywidualne. Od tych trzech czynników zależy, w jaki sposób dziecko będzie postrzegać przydarzające mu się sytuacje. Jeśli rodzice dziecka na co dzień kładli duży nacisk na niepowodzenia, podkreślając, że są one wynikiem błędów innych osób – dziecko swoje porażki również będzie wyjaśniało w taki sam sposób – obwiniając otoczenie. Kiedy środowisko wychowawcze dziecka kieruje winę do wewnątrz – w dziecku narasta poczucie winy i brakuje mu umiejętności zdystansowania się do porażek.

Jakie postawy dorosłych wspierają pozytywną, realistyczną samoocenę dziecka?

Samoocena dziecka zależy przede wszystkim od informacji zwrotnych udzielanych dzieciom przez rodziców, nauczycieli, rówieśników oraz trenerów. Wiele zależy od tego jakiego rodzaju są to komunikaty. Komunikaty pozytywne i wspierające będą kształtowały w dziecku poczucie własnej wartości. Ważne, aby dziecko wiedziało, że posiada w sobie pewien potencjał, który może rozwijać i wzmacniać. Oczywiście nie mamy na myśli jedynie pochwał. Mądry wychowawca wie również jak przekazać dziecku informację, która dotyczy także obszarów, nad którymi dziecko musi jeszcze popracować. Warto pamiętać, aby robić to w sposób delikatny i motywujący. Dzieci w wieku przedszkolnym i wczesnoszkolnym cechują się dużą wrażliwością, dlatego też zwracanie uwagi dziecka na jego wady może wywoływać silne reakcje emocjonalne.

_ _ _
Tymczasem dooplacenia.pl informuje rodziców o opłatach za żłobki i przedszkola i dyskretnie przypomina o przeterminowanych płatnościach.

Zobacz, dlaczego potrzebujesz dooplacenia.pl w swojej placówce.