Zgrana klasa – o czym powinieneś pamiętać prowadząc klasę szkolną?

Punktem wspólnych marzeń, czy to początkującego nauczyciela, czy też wychowawcy z wieloletnim stażem jest – zgrana klasa. Któż z nas, osób odpowiedzialnych za wiedzę i dobre wychowanie dziecka nie chciałby, aby uczniowie posiedli umiejętność współpracy i działania na rzecz dobra wspólnego?

Wrzesień tuż, tuż…

Najwięcej niepewności pojawia się zaraz na początku roku szkolnego, kiedy to roi się w naszej głowie od pytań na temat nowej klasy. Każdy z nas doskonale wie, jak ważne są początki – nie tylko jako wychowawcy, ale także i nauczyciela przedmiotowego. To co się stanie na początku, może zaważyć na całym roku szkolnym. Najtrudniejsze są pierwsze tygodnie, podczas których uczniowie – powiedzmy sobie to wprost – będą sprawdzać Twoje granice. Co zatem zrobić, aby dobrze wystartować? Jakie czynniki składają się na budowanie zgranego zespołu klasowego?

Zanim rozpoczniesz pracę z klasą na dobre… poznaj uczniów 😉

Każdy początkujący wychowawca powinien za priorytet postawić sobie poznanie uczniów. Oczywiście nie mam tutaj na myśli samych imion 😉 Ważne jest byś wiedział jacy są Twoi uczniowie, jakie mają zdolności do współpracy, jakie osobowości tworzą Twoją klasę. Wiedza o uczniach dostarczy Ci podstawy do tego, byś wiedział jakie metody i środki sprawdzą się w Twojej grupie, a jakie nie. Jeśli dzieci doskonale radzą sobie z emocjami – nie ma sensu tworzyć długiego bloku o emocjach. Jeśli jednak widzisz, że są samolubne i nie potrafią pracować w grupie rówieśniczej – jest to jasny sygnał, że te umiejętności u nich “kuleją”.

Zgrana klasa, to… bezpieczna klasa

Kiedy myślimy o dobrze zintegrowanym zespole klasowym, nie mamy na myśli jedynie umiejętności współpracy. Klasa szkolna istotnie może zaważyć na rozwijającej się osobowości dziecka. Powinna być więc miejscem, gdzie dziecko poczuje się w pełni zaakceptowane, kochane, lubiane. Tylko wtedy nauka stanie się przyjemnością, a poranne wstawanie do szkoły będzie napawać dziecko pozytywnymi myślami. Każdy kto miał negatywne doświadczenia związane z klasą wie, jak bardzo potrafi ono wpłynąć na codzienne złe samopoczucie. Uczęszczanie do szkoły staje się dla dziecka udręką, której wszyscy chcielibyśmy dziecku zaoszczędzić. Zatem zgrana klasa, to nie tylko wygoda dla nauczyciela, ale przede wszystkim poczucie bezpieczeństwa dla każdego dziecka, które jest członkiem tej grupy.

Grupa posiada swoją dynamikę

Świadomie budowanie zespołu klasowego to także wiedza o tym, jakie są etapy rozwoju grupy. Czasami możemy się dziwić zachowaniom dzieci, wydaje nam się, że pewne umiejętności i wiedza dotycząca zasad były przekazywane milion razy – dlaczego więc o nich nie pamiętają, nie stosują w praktyce, działają na przekór? Tymczasem pewne zachowania uczniów naturalne są dla rozwoju grupy. Jak więc wygląda proces tworzenia się zgranego zespołu?

Zgrana klasa, a grupa początkująca

Kiedy rozpoczynamy pracę z nową klasą pierwsze, co rzuca się w oczy to brak określonej struktury w grupie. Nie wiemy jeszcze „kto rządzi”, „kto się podporządkowuje”. Dzieci mogą być niespokojne, ponieważ nie mają jeszcze w pełni ukształtowanego poczucia bezpieczeństwa. Tak samo jak i Ty nie wiesz do końca czego możesz się spodziewać po dzieciach, tak samo i dzieci nie wiedzą czego mogą się spodziewać po Tobie i grupie. Dominuje tutaj jeszcze indywidualność. Dzieci nie do końca potrafią współpracować ze sobą. Można stwierdzić, że pierwsza faza rozwoju grupy odbywa się pod hasłem: eksperymentowanie. Zarówno dzieci, jak i Ty sam przeprowadzacie eksperyment, który pokazuje Wam na ile możecie pozwolić sobie względem siebie. Chcąc ułatwić dzieciom proces adaptacji, pamiętaj, aby nie stawiać przed nimi wielkich wyzwań. Nowe środowisko, nowy nauczyciel, nowi rówieśnicy – to już jest dla nich wystarczające wyzwanie. Chroń dzieci przed zbyt silnymi konfliktami i postaw na wspólną integrację.

Zgrana klasa, a grupa konfliktowa

Grupa konfliktowa charakteryzuje się lękiem przed oceną ze strony innych. Dzieci jeszcze nie czują jasno określonych celów grupy. Hasło „zgrana klasa” jest im obce, ponieważ nie widzą siebie jako zespołu. Struktura grupy i role uczniów nie są jeszcze określone. Dzieci nie wykazują pełnej gotowości do podejmowania zadań, pojawiają się częste konflikty. Uczniowie są restrykcyjni, skarżą, stoją na straży zasad. Warto, byś jako nauczyciel na tym etapie zaczął uczyć dzieci samodzielnego rozwiązywania konfliktów, a także dystansowania się do niektórych z nich. Ważne jest, by dzieci wiedziały, że jest to w zasięgu ich możliwości. Dzięki temu dzieci zyskają nowe umiejętności, a Ty… będziesz nieco odciążony od zdań typu: „A Madzia powiedziała, że…” 😉

Zgrana klasa, a grupa stabilna

I wreszcie przychodzi oczekiwany przez każdego nauczyciela etap. Grupa stabilna = zgrana klasa. Na tym etapie dzieci wiedzą jakie są procedury postępowania w określonych przypadkach. Znają cele grupy, wiedzą jakie obowiązują normy i przede wszystkim zyskują poczucie bezpieczeństwa. Uczniowie zaczynają angażować się nie tylko na rzecz własnego dobra, ale także dobra wspólnego. Na tym etapie przestają eksperymentować. Wiedzą, czego mogą się spodziewać po członkach klasy i nauczycielu. Odczuwają przyjemność z funkcjonowania w grupie, chcą podejmować działania, które będą sprzyjały jej rozwojowi. Jako nauczyciel na tym etapie możesz stawiać swoją klasę przed różnego rodzaju wyzwaniami, a także doskonalić umiejętność współpracy. Tutaj możesz sobie pozwolić na wprowadzanie różnych nowości i innowacji pedagogicznych. Chcąc wzmocnić współpracę w klasie postaraj się unikać konkursów i zadań, które wyłonią jednego zwycięzcę. Prowadząc zajęcia zastosuj formy, które uwzględniają zwycięstwo całej grupy lub osiągnięcie konkretnego celu przez wszystkich członków klasy.

Co może pomóc w budowaniu zgranej klasy?

Jasność celów. Plan dnia, uświadamianie dzieci czego będziemy się uczyć i jakie zdobędą umiejętności jest ważne w procesie edukacyjnym. Pamiętaj, że właśnie na takie proste informacje składa się poczucie bezpieczeństwa dziecka.

Podział zadań i ról. Dzieci powinny wiedzieć za co jesteś odpowiedzialny Ty i za co one są odpowiedzialne. Jeśli w klasie są dyżury, czy inne specjalne zadania, warto często odwoływać się do tego, co mieści się w zakresie tych obowiązków. 

Regulamin. Bardzo ważne jest wprowadzenie jasnych zasad panujących podczas zajęć. Dzieci powinny także wiedzieć, co wiąże się z nieprzestrzeganiem regulaminu i jakie czekają ich wtedy konsekwencje. Wiele w tym aspekcie zależy od osoby nauczyciela. Jeśli ustalone zasady nie będą przez Ciebie egzekwowane – bardzo szybko dzieci nauczą się przekraczania granic. Bardzo utrudni to proces wychowawczy i… pozbawi Cię autorytetu.

Jasne procedury. Dzieci powinny wiedzieć jak zachować się w określonych sytuacjach. Kiedy np. idą na spacer, bawią się na placu zabaw, są świadkami bójki, widzą, że komuś coś się stało. Uczniowie będą uczyć się tego stopniowo, dlatego warto uwrażliwiać je na poszczególne sytuacje.

_ _ _
Tymczasem dooplacenia.pl informuje rodziców o opłatach za żłobki i przedszkola i dyskretnie przypomina o przeterminowanych płatnościach.

Zobacz, dlaczego potrzebujesz dooplacenia.pl w swojej placówce.