Współpraca z wychowankiem – jak stworzyć dobrą i efektywną relację z dzieckiem?

W wychowaniu dziecka nie chodzi jedynie o to, aby je sobie podporządkować. Autorytet nauczyciela zbudowany na lęku jest raczej formą zastraszenia dziecka. Mając na myśli wychowanie, które zakłada dialog, przyjaźń i towarzyszenie należy przede wszystkim zadbać o relację. Jak powinna wyglądać współpraca z wychowankiem? Jak ją kształtować? O tym w dzisiejszym artykule 🙂

Współpraca z wychowankiem 

Czasy kiedy stosowano kary cielesne, aby podporządkować sobie wychowanka już dawno minęły – bynajmniej w szkołach. Dziś wiemy już, że wszelkiego rodzaju kary nie przynoszą długofalowych efektów i przede wszystkim nie tworzą w dziecku pozytywnych mechanizmów. Skuteczne wychowanie dziecka powinno być oparte na relacji. Dzięki niej możemy nawiązać z dzieckiem wartościowy dialog, podjąć współpracę, przestajemy się licytować o kolejne obowiązki, które powinny zostać wykonane. Kiedy jest relacja – jest również współpraca. Jak jednak dokładnie powinna wyglądać współpraca z wychowankiem? Jakie elementy mają na nią wpływ? Z pomocą przychodzą skuteczne narzędzia psychologiczne, takie jak:
– aktywne słuchanie
– zadawanie pytań otwierających
– dowartościowanie
– trafne podsumowanie
Poniżej przedstawimy zastosowanie praktyczne ww. technik.

Aktywne słuchanie, czyli – postaraj się zrozumieć dziecko 

Nie ma co się oszukiwać – aktywne słuchanie dziecka jest kwestią wymagającą od wychowawcy pełnego zaangażowania. Tylko wtedy współpraca z wychowankiem będzie oparta na solidnym fundamencie zrozumienia i akceptacji. Dziecko, które czuje się słuchane, czuje także, że jest ważne. Poniżej przedstawiamy podstawowe zagadnienia związane z koncepcją aktywnego słuchania:

Akceptacja i troska

Nim dziecko będzie dzielić się z Tobą swoimi przeżyciami, troskami i wątpliwościami, wpierw musi czuć się przez Ciebie przyjęte. Jako nauczyciel powinieneś pokazać dziecku swoją ludzką twarz 🙂 Jeśli dziecko poczuje, że jesteś osobą przyjaźnie nastawioną, nie będzie miało żadnych oporów, aby wyjawić Ci to, co dla niego ważne. 

Empatia

Współpraca z wychowankiem przyniesie rezultat jedynie wtedy, kiedy naprawdę postarasz się zrozumieć co dziecko czuje w określonych sytuacjach. Postaraj się spojrzeć na różne wydarzenia oczami dziecka.

Odzwierciedlenie

Odzwierciedlenie nie jest niczym innym, jak powtórzeniem tego samego co powiedziało Ci dziecko. Upewnij się, że to co do Ciebie mówi jest dobrze przez Ciebie zrozumiane. Jest to także zapewnienie dziecka, że rozumiesz jego przekaz, uczucia i problem.

Współpraca z wychowankiem, a pytania otwierające

Nasze rozmowy z dzieckiem niestety najczęściej są monologami wychowawczymi i mają niewiele wspólnego z dialogiem. Stosowanie poleceń, rad, moralizowanie nie otwierają wychowanka na podjęcie z wychowawcą współpracy. Poniżej przedstawiamy wskazówki jak rozmawiać z dzieckiem za pomocą pytań otwierających. 

Zapytaj dziecko, co już wie o danej sytuacji lub problemie.

Sytuacja problemowa: dziecko nie odrabia prac domowych.

Przykładowe pytania:
– Jak myślisz, po co są zadawane prace domowe?
– Jakie widzisz korzyści z odrabiania lekcji?
– Co można Twoim zdaniem zrobić, aby pamiętać o pracach domowych?
– Co doradziłbyś koleżance/koledze, którzy zapominają odrabiać prace domowe?

Jeśli dziecko udzieli niewystarczających dla Ciebie odpowiedzi, zapytaj, czy możesz podzielić się swoimi pomysłami.

– Z chęcią mogę Ci powiedzieć, co pomaga innym uczniom w odrabianiu prac domowych.

Zapytaj dziecko, co myśli o Twoich propozycjach

– Jak myślisz, która z wymienionych przeze mnie opcji mogłaby Ci pomóc?
– Jak mógłbyś zastosować pomysły, które Ci podsunęłam?

Zadając pytania otwarte, pamiętaj aby:

  1. Unikać pytań zaczynających się od słowa “dlaczego”. 
    Dziecko często w takich sytuacjach czuje się atakowane i zamyka się przed udzieleniem odpowiedzi. Staraj się rozpoczynać pytania od słów: jak, co spowodowało, co mogłoby pomóc Ci w…
  2. Stosować skalę
    W przypadku dzieci najlepiej odwołać się do skali 1-5. Np. Oceń jak mocno wierzysz w to, że uda Ci się codziennie rozwiązać jedno zadanie z matematyki. Jak myślisz co mogłoby Ci pomóc uwierzyć, że mógłbyś się zmobilizować na 4, a nie na 3?
  3. Zamieniaj słowo “problem” na “trudność”
    Czy masz trudność z…? Co sprawia Ci największą trudność w relacji z…? Mała zmiana, a powoduje, że dziecko nie czuje się oceniane i zyskuje więcej wiary w to, że można pokonać swoje trudności.

Rola pytań

Pamiętaj, że Twoje pytania powinny być formułowane w taki sposób, aby odpowiednio ukierunkować dziecko. Nie stosuj ich w celu wpędzenia dziecka w kozi róg. Niech dzięki Twoim pytaniom samodzielnie dojdzie do rozwiązania sytuacji. 

Doceniaj

Współpraca z dzieckiem powinna być oparta także o docenienie jego wkładu w Waszą relację. Niestety mamy w sobie tendencję do zauważania braków – co jeszcze dziecko powinno się nauczyć, zrobić, zrozumieć. Taka postawa niszczy w dziecku motywację wewnętrzną i redukuje relację wychowawczą jedynie do wypełniania określonych obowiązków. 

Zauważ starania dziecka

Dziecko nie musi osiągać widocznych sukcesów, aby można je było pochwalić. Postaraj się zacząć od doceniania starań dziecka, i podejmowania przez niego próby wykonania czegoś dobrego.

Podziękuj

Pamiętaj o tym, aby dziękować dziecku za to co robi. Jeśli wykona Twoją prośbę, pokaż, że jest Ci miło i to zauważasz. Nie traktuj tego jako czysty obowiązek. Dzięki temu dziecko będzie chętniej podejmowało aktywność. 

Podsumowanie

Podejmując współpracę z wychowankiem raz na jakiś czas odwołuj się w Waszych rozmowach do podsumowań. Będzie to sygnałem dla dziecka, że Twoja uwaga jest na nim skupiona i pamiętasz to, co Ci mówiło. Podsumowania odgrywają także rolę przypomnienia tego, do czego wspólnie z wychowankiem doszliście. Pamiętaj jednak, aby w swoich podsumowaniach nie skupiać się jedynie na negatywnych stronach waszej współpracy. Dowartościowanie i podkreślenie starań dziecka powodują, że jego motywacja wzrasta i pojawia się w nim chęć zmiany. Negatywne komunikaty jedynie zniechęcają – dziecko opada z sił, kiedy po raz kolejny widzi, że nieodpowiednio się zachowało. 

_ _ _
Tymczasem dooplacenia.pl informuje rodziców o opłatach za żłobki i przedszkola i dyskretnie przypomina o przeterminowanych płatnościach.

Zobacz, dlaczego potrzebujesz dooplacenia.pl w swojej placówce.