“Czy to możliwe, że moje dziecko manipuluje?” Sprawdź jakimi metodami manipulacji posługują się dzieci!

Zdarza się, że proces wychowania jaki tworzymy bardziej przypomina walkę o przetrwanie, aniżeli wpajanie dziecku wartości z górnej półki. Im więcej momentów trudnych, tym więcej pytań czego brakuje mi jako wychowawcy? Być może pojawiła się kiedyś w Tobie wątpliwość – czy moje dziecko manipuluje? Czy jest to w ogóle możliwe? Dzisiaj krótko o tym jakimi metodami manipulacji najczęściej posługują się dzieci.

Manipulacja dziecięca

Chcąc zastanowić się nad problemem stosowania przez dzieci manipulacji, na początek odpowiedzmy sobie na pytanie jak należy ją właściwie rozumieć. Manipulacja jest wszelkiego rodzaju działaniem wpływającym na postawę innych w celu osiągnięcia osobistej korzyści. Stosowanie manipulacji sprawia, że inne osoby stają się “narzędziem” do realizacji własnych celów. Czy w świetle tego rodzaju definicji możemy stwierdzić, że dzieci w pełni świadomie stosują manipulację wobec najbliższych i wychowawców? Śmiem twierdzić, że po części tak. Ważne jest jednak, aby spojrzeć na ten problem z perspektywy dziecka. Otóż wszelkie techniki manipulacji jakimi posługuje się dziecko stosowane są w celu zaspokojenia jego wewnętrznych, często naglących potrzeb.

Jak dziecko odkrywa manipulację?

Kiedy odkrywamy, że nasze dziecko manipuluje ten fakt budzi w nas przerażenie. Wyobrażamy sobie wychowanka, który w sposób wyrachowany, bezemocjonalnie obmyśla plan kolejnych działań, które pozwolą mu osiągnąć osobiste korzyści. Należeć mogą do nich: nowa zabawka, usprawiedliwienie bałaganu w pokoju, brak pracy domowej. W rzeczywistości tak nie jest 🙂 Dziecko manipuluje ponieważ zaobserwowało, że pewne bodźce z jego strony tworzą określone reakcje rodziców czy wychowawców. Być może będzie to przytłaczające, ale niestety – dziecko uczy się manipulacji najczęściej w sytuacjach niekonsekwencji osób dorosłych. Przykładem tego są wszelkiego rodzaju zdarzenia, w których dziecko spotkało się z odmową wychowawcy, natomiast w obliczu zmiany zachowania dziecka wychowawca zmienił również zdanie co do swojej wcześniejszej decyzji.

Jakimi metodami dziecko manipuluje wychowawcą?

Test granic wychowawcy

Pierwszym krokiem do nauczenia się przez dziecko manipulacji jest naruszenie granic wychowawcy. Do sytuacji, w których dziecko narusza granicę rodzica zaliczamy nieposłuszeństwo i brak przyjęcia odmowy. Jeśli nie zgadzasz się na zakup nowej zabawki, dziecko zastosuje inną metodę niż zwykłe pytanie, by sprawdzić czy osiągnie cel. Jeśli inne zachowanie dziecka sprawi, że ulegniesz jest to dla niego sygnał, że ten mechanizm działa. Możesz być więc pewien, że przy następnej okazji dziecko powieli schemat, który zaobserwowało.

“Tylko dziś”

Kolejnym zachowaniem, które może wzbudzić w nas podejrzenie co do stosowania przez dziecko manipulacji jest zadręczanie wychowawcy – czyli uporczywe proszenie. Dziecko zazwyczaj ucieka się do sformułowań, tj. “Tylko ten jeden raz, proszę… Już więcej nie będę Cię prosić, tylko pozwól”. Na pierwszy rzut oka wydaje nam się, że jest to zwyczajne błaganie o spełnienie prośby. Pod tego rodzaju zachowaniem kryje się jednak komunikat “Zgódź się, a dam Ci spokój”.

Odegrajmy scenkę pt. “rzucę się na ziemię i zacznę krzyczeć”

Jednym z częściej spotykanych sposobów manipulacji wychowawcy jest odgrywanie scen w miejscach publicznych. Charakterystyczne zachowanie dziecka to złość, krzyk, tupanie, rzucanie się na ziemię, uciekanie. Dziecko w sposób agresywny wyraża swoją frustrację i oczekuje, że wychowawca ulegnie jego prośbom. Jest to jedna z najtrudniejszych form manipulacji wykorzystywanej przez dziecko, ponieważ sprawia, że wychowawca czuje bezradność i pod wpływem presji zgadza się na żądania dziecka.

Męczeństwo

Dziecko manipuluje także poprzez stworzenie w wychowawcy poczucia winy. Przybiera rolę męczennika, jego buzia jest smutna, mówi cicho, spuszcza głowę w dół. Często posługuje się zdaniami typu: „Nigdy nie pozwalacie mi…”, „Nie kochacie mnie”, „Jestem gorszy od innych, bo…”. Kiedy dziecko wysyła nam tego rodzaju komunikaty, warto je obserwować przez jakiś czas. Być może dziecko faktycznie boryka się z zaniżonym poczuciem własnej wartości. Kiedy jednak tego rodzaju zachowania powielają się w sytuacjach, w których chce coś osiągnąć i zdarza się to nader często – warto zastanowić się, czy nie jest to forma manipulacji.

Groźba

„Ucieknę z domu!”, „Już nigdy mnie nie zobaczycie!” – To zdania charakterystyczne dla stosowania przez dziecko groźby. Reakcje dziecka są gwałtowne, emocjonalne, często towarzyszy im wyrażanie złości poprzez rzucanie przedmiotami czy trzaskanie drzwiami. Jak w poprzednim przypadku, tak i w tym warto zadać sobie pytanie o źródło tego rodzaju zachowania. Jeśli dziecko ma zaspokojone wszystkie podstawowe potrzeby, na ogół czuje się szczęśliwe i ma przyjaciół – możemy pozbyć się obaw co do spełnienia wyrażanych przez dziecko przepowiedni. Jeśli jednak od dłuższego czasu obserwujemy u dziecka przygnębienie, zamknięcie się w sobie lub inne niepokojące nas symptomy, może być to forma wołania o pomoc i sygnalizowania bezradności.

“Bardzo Cię kocham…. Czy mogłabyś…?”

Dziecko manipuluje również poprzez postawy, które nie są agresywne. Mamy na myśli przede wszystkim taktykę zwaną „przymilaniem się”. Dziecko swoim zachowaniem i słowami wyraża pełne miłości uczucia, zachwyt czy radość, a następnie formułuje swoje oczekiwania. Oczywiście należy odróżnić manipulację od sytuacji, w której dziecko chce okazać nam swoje przywiązanie. To co powinno wzbudzić nasze wątpliwości, to fakt, że wylewna miłość dziecka następuje jedynie w sytuacjach, w których chce coś osiągnąć lub wymigać się od obowiązków.

Co robić, kiedy dziecko manipuluje?

  1. Nie daj się zastraszyć. Bardzo ważna w tym przypadku jest konsekwencja. Pokaż dziecku, że Twoja decyzja nie zmieni się pod wpływem jego zachowania i gwałtownych reakcji.
  2. Jeśli nie zgadzasz się na prośbę dziecka, wyraź to w sposób stanowczy, ale jednocześnie łagodny. Unikaj krzyku i wszelkich form, w których dziecko może poczuć się zaatakowane.
  3. Dbaj o dobrą relację z dzieckiem. Dzieci, które czują się kochane i bezpieczne rzadko korzystają z form manipulowania wychowawcą.
  4. Pokaż dziecku, że rozumiesz jego potrzeby. Staraj się unikać ciągłego odmawiania, a postaraj się dawać dziecku możliwość ograniczonego wyboru. Np. “Mogę kupić Ci zabawkę, którą chcesz, ale potraktujemy ją jako prezent urodzinowy. Jeśli jednak poczekasz cierpliwie do urodzin, dostaniesz coś porządniejszego i bardziej przemyślanego.”
  5. Unikaj szczegółowych wyjaśnień i długich form tłumaczenia się. Dziecko widząc wahanie wychowawcy będzie miało poczucie, że swoimi argumentami może odmienić jego stanowisko. Nie wdawaj się w niepotrzebne dyskusje. 
  6. Zrozum frustrację dziecka i postaraj się w łagodny sposób zdystansować je do sytuacji.

_ _ _
Tymczasem dooplacenia.pl informuje rodziców o opłatach za żłobki i przedszkola i dyskretnie przypomina o przeterminowanych płatnościach.

Zobacz, dlaczego potrzebujesz dooplacenia.pl w swojej placówce.