Zmyślanie dziecka – zaleta czy powód do niepokoju?

Dziecięca wyobraźnia najczęściej jest powodem do dumy. Dziecko, które ma dobrą wyobraźnię postrzegane jest jako kreatywne, pomysłowe, o otwartym umyśle. Gorzej, jeśli jest to rodzaj “wybujałej wyobraźni”. Kiedy zmyślanie dziecka powinno nas zaniepokoić? Dlaczego dzieci opowiadają nieprawdziwe historie, idąc w zaparte, że to o czym mówią miało miejsce naprawdę?

Czym jest wyobraźnia?

Wyobraźnia jest zjawiskiem, które definiujemy jako zdolność do odtwarzania, przewidywania, wyobrażania sobie czegoś, tworzenia wyobrażeń. Wyobrażeniami z kolei są obrazy przedmiotów, zjawisk, scen nie tylko istniejącymi w świecie rzeczywistym, ale również nieistniejącymi w rzeczywistości. Do pierwszej grupy wyobrażeń zaliczamy wyobrażenia odtwórcze, tj. odtwarzanie w wyobraźni przedmiotów, zjawisk, osób, które już widzieliśmy. Druga grupa wyobrażeń to wyobrażenia twórcze, które mogą być kombinacją znanych już nam elementów lub mogą być czymś zupełnie nowym.

Jaki udział w edukacji dziecka ma wyobraźnia?

Wyobraźnia jest potrzebna przede wszystkim w procesie uczenia się i kształtowania inteligencji. Za wyobrażenia odpowiada prawa półkula mózgu, zaś za logiczne myślenie, sekwencje, cyfry odpowiedzialna jest lewa półkula. W skutecznym procesie edukacji i zapamiętywania dziecko powinno uczyć się korzystać z obu półkul – tj. tworzyć wyobrażenia i skojarzenia, które pozwolą zapamiętać nowe wiadomości. Wykorzystywanie zarówno prawej jak i lewej półkuli mózgu jest podstawą mnemotechnik – czyli strategii szybkiego i trwałego zapamiętywania informacji. O tym, możesz dowiedzieć się więcej tutaj.

Rozwój poznawczy dziecka

Chcąc dowiedzieć się więcej na temat dziecięcej wyobraźni nie sposób nie przywołać teorii Jeana Piageta. Wg Piageta dziecko w trakcie swojego rozwoju przechodzi przez 4 etapy myślenia. Etapy te, zawsze następują kolejno po sobie, jednak u niektórych dzieci niektóre z nich mogą trwać dłużej lub krócej w zależności od oddziaływań środowiskowych i dziedzicznych. 

Stadia rozwoju poznawczego dziecka

1. SENSOMOTORYCZNE (ok. 0-2 lat)
Dziecko bada świat za pomocą zmysłów i ruchu. Podąża wzrokiem za przedmiotami, szuka przedmiotów, które widziało/dotykało. 

2. PRZEDOPERACYJNE (ok. 2-7 lat)
Charakterystyczny na tym etapie jest egocentryzm dziecka – czyli postrzeganie świata jedynie z własnego punktu widzenia. Występuje również animizm – czyli przekonanie dziecka, że nieożywione przedmioty zdolne są do myślenia i działania tak jak robi to człowiek. Kolejną cechą charakterystyczną na tym etapie rozwoju jest centracja, tj. uwzględnianie przez dziecko jednego wymiaru podczas myślenia, np. dziecko uwzględnia szerokość naczynia, ale nie jego wysokość.

3. OPERACJE KONKRETNE (ok. 7-11 lat)
Zdaniem Piageta na tym etapie zanika egocentryzm dziecka. Dziecko zaczyna dostrzegać, że jeden bodziec może wywołać różne skutki myślowe u różnych ludzi. Zanika również centracja. Dzieci w tym wieku zaczynają rozumieć pojęcia prędkości, czasu, działań przyczynowo-skutkowych. Najważniejszym elementem na tym etapie rozwoju jest pojawienie się tzw. operacji logicznych, które pozwala na wyciąganie wniosków w drodze rozumowania. Dziecko nabywa również umiejętność klasyfikowania i szeregowania obiektów. 

4. OPERACJE FORMALNE (ok. 11-15 lat)
Przy początku wieku nastoletniego dziecko rozwija w sobie umiejętność rozumowania hipotetyczno-dedukcyjnego oraz rozumowania naukowo-indukcyjnego. 

Zmyślanie dziecka, a wyobraźnia

Zmyślanie dziecka jest naturalnym etapem wczesnego dzieciństwa z uwagi na to, że dziecko dopiero zaczyna w sobie doskonalić umiejętność postrzegania rzeczywistości. We wczesnym etapie rozwoju fantazja i rzeczywistość w główce dziecka zlewają się, co może objawiać się poprzez zmyślanie dziecka. Zmyślanie dziecka najsilniej przejawia się około 4 roku życia. Tego rodzaju fantazjowanie czasami wyraża pragnienia dziecka, potrzeby lub opowiada o tym, czego się boi. Historie opowiadane przez dziecko mogą być zmyślone w całości, bądź tylko częściowo. Jak już wcześniej wspomnieliśmy jest to wynikiem braku kontroli u dziecka nad własną pamięcią i wyobraźnią.

Przedłużające się zmyślanie dziecka

Fantazjowanie powinno zakończyć się w wieku przedszkolnym dziecka. Jeśli jednak zmyślanie dziecka przedłuża się i wciąż jesteśmy świadkami coraz to nowych opowieści, które wydają się mieć niewiele wspólnego z prawdą – powinniśmy przyjrzeć się naszemu dziecku. Zmyślanie dziecka jest najczęściej wyrażeniem potrzeby zainteresowania środowiska swoją osobą, chęcią zwrócenia na siebie uwagi, a czasem – dowartościowania. Ważne jest, by postarać się w tym wszystkim zrozumieć dziecko. Zmyślanie dziecka nie jest przecież przejawem złośliwości, a jedynie nieumiejętnym zaspokojeniem potrzeb.

Jak pomóc dziecku, które zmyśla?

Przede wszystkim dziecko powinno wiedzieć, że dobrze jest być twórczym i kreatywnym. Istnieje jednak różnica pomiędzy opowiadaniem zmyślonych wydarzeń, a faktami. Dziecko powinno wiedzieć, czym jest kreatywne wymyślanie historyjek, a opowiadanie o sytuacjach, które nie miały miejsca w celu zyskania przychylności rówieśników. Jeśli zauważysz, że Twoje dziecko różnymi opowiadaniami próbuje zdobyć uwagę innych, nie karć je za to. Postaraj się spędzać z nim więcej czasu i dać poczucie bezpieczeństwa. Dziecko powinno wiedzieć, że może Ci o wszystkim powiedzieć. Kiedy będzie czuło zaufanie do Ciebie bez wątpienia podzieli się z Tobą swoimi odczuciami i zdejmie maskę “błyskotliwych opowiastek”, które dawały mu poczucie dowartościowania.

Rozwój wyobraźni dziecka – ćwiczenia

1. Zadawaj dziecku nietuzinkowe pytania, np. co by było gdyby ludzie mieli skrzydła? Jak wyglądałby świat, gdyby słońce świeciło różnymi kolorami? 

2. Zacznij opowiadać dziecku bajkę na dobranoc… a następnie poproś, by samo opowiedziało Ci jej zakończenie.

3. Przeczytaj dziecku bajkę na dobranoc. Następnie zadawaj dziecku pytania dotyczące bajki: Jak wyglądał główny bohater bajki? Jak wyglądało jego mieszkanie?

4. Rozwijanie skrótów. Poproś dziecko, aby rozwinęło na czas jak najwięcej razy na różne sposoby podany przez Ciebie skrót, np. ATP.

_ _ _
Tymczasem dooplacenia.pl informuje rodziców o opłatach za żłobki i przedszkola i dyskretnie przypomina o przeterminowanych płatnościach.

Zobacz, dlaczego potrzebujesz dooplacenia.pl w swojej placówce.